Psikolojik iyi oluş ve evlilik doyumu bağlamında baba katılımı: Bir model testi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TOLGA ZENCİR
Danışman: Özlem Haskan Avcı
Özet:Bu çalışmanın temel amacı 0-6 yaş aralığında çocuğu olan babaların toplumsal cinsiyet eşitliği, anne bekçiliği, iş-aile-yaşam dengesi, evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş düzeyleri ile baba katılımı arasındaki ilişkiyi temel alan bir model test etmektir. Bu araştırma, Çalışma I, II ve III olarak üç bölümden oluşmaktadır. Çalışma I (nitel kısım) ve Çalışma III (nicel kısım) karma yöntem araştırmasının bölümleridir ve 364 babanın katılımı ile yürütülmüştür. Çalışma II ise 0-6 yaş çocuğu olan babalar için Baba Katılım Ölçeği (BKÖ) geliştirilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri toplamda 770 babadan toplanan veriler ile incelenmiştir. Bu doğrultuda kapsam geçerliği, yapı geçerliği (açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi) ölçüt geçerliği ve güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar sonucunda BKÖ'nün geçerli ve güvenilir ölçüm yaptığı görülmüştür. Çalışma III'te, baba katılımı değişkeninin yordayıcı (toplumsal cinsiyet eşitliği, anne bekçiliği ve iş-aile-yaşam dengesi) ve sonuç değişkenlerinin (evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş) incelendiği model test edilmiştir. Çalışma III'te Kişisel Bilgi Formu, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği, İş-Aile-Yaşam Dengesi Ölçeği, Anne Bekçiliği Ölçeği, Baba Katılım Ölçeği, Evlilik Doyumu Ölçeği ve İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Model testi için ise Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) tekniği uygulanmıştır. Model sonuçlarına göre, toplumsal cinsiyet eşitliği, iş-aile-yaşam dengesi ve anne bekçiliği değişkenleri ile evlilik doyumu ve psikolojik iyi oluş değişkenleri arasındaki ilişkide, baba katılımının aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Bu model istatistiksel olarak anlamlıdır. Bulgular ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılmış; araştırmacılar, uygulamacılar ve politika yapıcılar için öneriler sunulmuştur.