Tüketime hazır besinlerin ambalaj rengi ve beslenme beyanlarının tüketicilerin tercihleri üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP RABİA GÜLEÇ
Danışman: Aslı Akyol Mutlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda, tüketime hazır ambalajlı besinler yoğun yaşam temposu nedeniyle tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilmektedir. Bu çalışma ambalaj rengi ve beslenme beyanının tüketicilerin tercihlerini nasıl etkilediğini belirlemek amacıyla, Ankara ilinde BKİ' si 21,7 ± 2,47 kg/ m2 olan, renk körü olmayan ve özel beslenme programı olmayan 19-50 yaş arası 292 kadın birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin antropometrik ölçümleri alınmış, yüz yüze Besin Tüketim Sıklığı uygulanmıştır. Çevrim içi olarak bireylere genel özelliklerinin sorgulandığı bir anket, Yale Besin Bağımlığı Ölçeği, Besin Seçim Testi uygulanmış ve tasarlanan ambalajlı ürünlerle ilgi sorular yöneltilmiştir. Çalışmada dört adet ambalajlı sağlıklı ürün (kefir, karışık kuru yemişli hurma bar, çilekli yoğurt ve dondurulmuş brokoli), dört adet ambalajlı sağlıklı olmayan ürün (gazlı içecek, bitter kuvertür çikolata, fındıklı kek, bisküvi) tasarlanmıştır. Ambalaj tasarımında mavi ve yeşil soğuk rengi, kırmızı ve turuncu sıcak rengi ifade etmektedir. Ambalaj üzerinde lif içerir, ilave şeker içermez ifadeleri bulunması ürünün beslenme beyanı içerdiğini ifade etmektedir. Çalışmaya katılan bireylerde, Yale Besin Bağımlılığı Ölçeği değerlendirmesine göre yeme bağımlılığı saptanmamıştır. Araştırma sonucuna göre bireylerin, Besin Seçim Testi değerlendirmesinde besinin katkı maddesi içermemesini (%61,3) besin tercihlerinde en önemli etken olarak belirttikleri, besinin tadının iyi olması (%55,8) ve besinin kolay hazırlanması (%50,7) faktörlerinin sırasıyla tercih edildiği görülmüştür. Çalışmada sağlıklı ürünlerde, soğuk renkli ve beslenme beyanı içeren ürünler, sıcak renkli ve beslenme beyanı içermeyen ürünlerden anlamlı olarak (p<0,05) yüksek oranda satın alma, tüketim isteği, ürünü sağlıklı bulma, ürünü tüketmenin heyecan uyandırması/mutlu etmesi konularında (en yüksek oranda çilekli yoğurt (%92,8, p<0,05) tercih edilmiştir. Çalışmada sağlıklı olmayan ürünlerde, gazlı içecek ve çikolata ürünlerinde sıcak renk ve beslenme beyanı içermeyen ürünler (gazlı içecek en yüksek oranda %50,7, p<0,05) satın alma ve tüketim isteği konusunda tercih sebebi olmuştur. Kek ve bisküvide ise beklenenden farklı olarak soğuk renkli ve beslenme beyanı içeren ürünler tercih edilmiştir. Sonuç olarak, yeni ürün tasarlanması ve beslenmeye yönelik geliştirilecek politikalarda tüketicilerin ambalaj konusundaki tutumlarını içeren tercihler dikkate alınmalıdır. Anahtar kelimeler: Besin ambalajı, ambalaj rengi, beslenme beyanı, hazır besin, tüketici tutumu