Nüfuz, iktidar, servet ve lüks tüketim: Anadolu Selçuklularında siyasal nüfuz, güç ve otorite ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NECMETTİN DURMUŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YUNUS KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tüketim, temelinde ekonomi bulunmakla birlikte, sosyal, kültürel, siyasal ve psikolojik pek çok alanı etkileyen ve bu alanlar tarafından etkilenen bir faaliyettir. Tüketim, tüketim maddelerinin, temin edilmesi, kullanılması ve yok edilmesi anlamına geldiği gibi, servetin, yani ekonomik sermayenin tüketilmesi anlamını da taşımaktadır. Aynı zamanda, tüketim, tüketim tarzlarına ve bunların simgesel anlamlarına bağlı olarak iletişim kurmanın da bir biçimidir. Lüks tüketim ise, belli bir toplumun geniş kesimleri tarafından yapılamayan ve fakat sahip oldukları kaynaklar bakımından, yalnızca toplum ortalamasının üzerinde yer alan sınıfların karşılayabildikleri tüketim faaliyetidir. Bu nedenden ötürü lüks tüketim, bunu yapmaya muktedir olan sınıflar tarafından, sınıfsal konumlarını pekiştirmek ve sınıf içi mücadelelerde ön plana çıkabilmek amacıyla da kullanılabilmektedir. Kapitalizm öncesi toplumlarda, kapitalist zihniyetin olmaması nedeniyle, biriktirmekten çok tüketmenin esas olduğu bir yapının bulunduğu söylenebilir. Özellikle siyasal aktörler, siyasi güçlerini pekiştirmek, meşruiyet ve hegemonyalarını sağlamak amacıyla lüks tüketim faaliyetlerini etkin bir şekilde kullanmaktalardı. Dolayısıyla, kapitalizm öncesi toplumların siyasal yapılarını incelerken, siyasal aktörlerin tüketim faaliyetlerini gözden kaçırmamak gerekir. Bu tezin amacı, 11. yüzyılın sonlarından 14. yüzyılın başlarına kadar varlığını sürdürmüş olan Anadolu Selçuklu Devleti siyasal alanında görülen iktidar mücadeleleri ile tüketim ritüelleri arasındaki ilişkiyi, kaynakların el verdiği ölçüde, anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla, tezin ilk bölümünde, tüketim, lüks tüketim ve tüketim ritüellerinin ne olduğunun yanı sıra, tüketim zihniyetini etkileyen faktörlerin neler olduğu tartışılacaktır. İkinci bölümde ise, Anadolu Selçuklu Devleti?nin siyasal yapısını anlamaya çalışmakla birlikte, siyasal alanın tüketim ritüelleri açısından, nasıl uygun ortam sağladığı anlatılmaya çalışacaktır. Son bölüm ise, tüketim ritüellerinin neler olduğu ve bu ritüellerde lüks tüketimin hangi yollarla yapıldığını göstermek amacını taşımaktadır.