Doğal Açık Alanlarda Uygulanan Sorgulama Temelli Etkinliklerin Çocukların Geometrik ve Uzamsal Düşünme Becerilerine Etkisi
Tezin Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL İBRAHİM KORKMAZ
Danışman: Arif Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, sorgulama temelli etkinliklerin doğal açık alanlarda ve sınıf içi ortamlarda uygulanabilirliği incelenmiştir. Bu bağlamda, "Doğal açık alanlarda uygulanan sorgulama temelli etkinliklerin ve sınıf içerisinde uygulanan sorgulama temelli etkinliklerin çocukların geometrik düşünme becerilerine (şekil, alan, simetri) ve uzamsal düşünme becerilerine (uzamsal yönelim, uzamsal görselleştirme) etkisi var mıdır?" sorusuna ve "Geometrik ve Uzamsal Düşünme Becerileri Testi" (GEUZD-BT) ve "Geometrik ve Uzamsal Düşünme Becerileri Gözlem Formu" (GEUZD-GF) geçerli ve güvenilir ölçüm yapmakta mıdır? sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmaya, okul öncesi eğitim veren 3 farklı resmî eğitim kurumuna devam eden toplam 32 çocuk ve 3 öğretmen katılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde Amaçsal Örnekleme yöntemlerinden Homojen Örneklem kullanılmıştır. Araştırma yarı-deneysel desenlerden Eşitlenmemiş Kontrol Gruplu Desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çocukların geometrik ve uzamsal düşünme becerilerinin gelişiminin desteklenmesi amacıyla gruplara, araştırmacı tarafından geliştirilen, doğal açık alanlarda veya sınıf içi ortamlarda uygulanabilen etkinliklerden oluşan Sorgulama Temelli Etkinlik Modülü (SOTEM) uygulamaları sunulmuştur. Araştırma kapsamında verilerin elde edilmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen GEUZD-BT ve GEUZD-GF kullanılmıştır. GEUZD-BT kullanılarak gerçekleştirilen ön-test, son-test ve izleme testi uygulamaları ve GEUZD-GF kullanılarak gerçekleştirilen ön-test ve son-test uygulamaları ile elde edilen veriler parametrik testlerin varsayımlarını karşılayıp karşılamama durumlarına göre, GEUZD-BT ve GEUZD-GF için sırasıyla Split-Plot ANOVA (Karışık Desenler İçin ANOVA) ve Kruskall-Wallis testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre; doğal açık alanlarda ve sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli etkinlikler çocukların geometrik düşünme becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahipken, uzamsal düşünme becerileri üzerinde katkısı olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip değildir. Araştırmanın ölçme araçları ile ilgili bulgularına göre; GEUZD-BT ve GEUZD-GF, yapı geçerlilikleri ve güvenilirlikleri sağlanmış ölçme araçlarıdır. SOTEM uygulamaları sonucunda elde edilen bulgulara göre doğal açık alanlarda gerçekleştirilen sorgulama temelli etkinliklerin, çocukların geometrik düşünme, şekil, alan ve uzamsal görselleştirme becerileri üzerinde, sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli etkinliklere ve sınıf içi ortamlarda uygulanan sorgulama temelli olmayan matematik etkiniliklerine göre daha etkili olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre doğal açık alanlarda uygulanan sorgulama temelli matematik etkinlikleri, 48-66 aylık çocukların geometrik ve uzamsal düşünme becerilerinin gelişiminin desteklenmesi amacıyla etkili bir araç olarak kullanılabilir. Bu bakımdan öğretmen yetiştirme programları sorgulama becerilerinin geliştirilmesine yönelik olmak üzere, sorgulama-temelli öğrenme ve sorgulama-temelli öğrenmeyi sağlayacak etkinliklerin geliştirilmesi, planlanması ve uygulanmasına yönelik eğitimler sağlamalı, bunun yanında alanda görev yapan öğretmenlerin sorgulama-temelli öğrenme ile ilgili bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi, doğal açık alanların çocukların gelişimleri ve öğrenmeleri açısından öneminin üzerine hizmet içi eğitimler verilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesi ve doğal açık alanlara yönelik olumsuz ön yargıların ortadan kaldırılması sağlanmalıdır.