Kadınlarda evlilik uyumu ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişki: Stresle baş etme biçimleri ve toplumsal cinsiyet rolü tutumlarının aracı rolleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE YÜKSEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İHSAN DAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, kadınların evlilik uyumları ve sahip oldukları psikolojik belirtiler arasındaki ilişki ve bu ilişkide kullandıkları stresle baş etme biçimlerinin ve sahip oldukları toplumsal cinsiyet rolü tutumlarının aracı rolü olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca, katılımcıların sosyo-demografik özellikleri ve evlilik ilişkileri, psikolojik belirtileri, başvurdukları stresle baş etme biçimleri ve toplumsal cinsiyet rollerine dair tutumları arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemi, yaşları 19 ile 73 arasında değişen 248 evli kadından oluşmaktadır. Çalışmada yer alan tüm bireylere Kişisel Bilgi Formu, Çiftler Uyum Ölçeği, Stresle Baş Etme Yolları Envanteri, Kısa Semptom Envanteri ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutumları Ölçeği verilmiştir. Çalışmanın temel sorularına yanıt aramak amacıyla yürütülen hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda, kadınların evlilik uyumları ve yaşadıkları psikolojik belirtiler arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu, evlilik uyumu azaldıkça sahip olunan psikolojik belirtilerin artış gösterdiği görülmüştür. Bu ilişkide Boyun Eğici ve Çaresiz Yaklaşımın aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir deyişle, evlilik uyumu düşük olan kadınların stresle baş etmede Boyun Eğici ve Çaresiz Yaklaşım stratejilerine başvurmaları, sahip oldukları psikolojik belirtileri artırmaktadır. Buna ek olarak, eşitlikçi toplumsal cinsiyet rol tutumuna sahip olmanın evlilik ve psikopatoloji ilişkisinde, psikopatolojinin düzeyini etkilediği, ancak bu etkinin aracı rol özelliği gösterecek kadar yüksek olmadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda, stresle baş etmek için Boyun Eğici, İyimser ve Çaresiz Yaklaşıma dair davranışlarda bulunan ve sosyal destek arama yoluna başvuran kadınların, tüm toplumsal cinsiyet rollerine dair alt boyutlarda daha geleneksel tutumlara sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca, problem odaklı baş etme stratejilerinden Kendine Güvenli Yaklaşıma sahip kadınların, daha eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolü tutumlarına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, yaş, evlenme yaşı, çocuk sahibi olma, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir düzeyi değişkenleri ile evlilik ilişkisinin kalitesi arasında ; eğitim düzeyi, sahip olunan çocuk sayısı ve gelir düzeyi ile psikolojik belirtiler arasında; eğitim düzeyi, çocuk sahibi olma ve aylık gelir ile stresle baş etme biçimleri arasında ve eğitim düzeyi, evlilik yaşı, evlilik süresi, çocuk sahibi olma, sahip olunan çocuk sayısı, çalışma durumu, evlilik şekli ve aylık gelir değişkenleri ile toplumsal cinsiyet rolleri tutumları arasında anlamlı ilişkilere rastlanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, literatür çerçevesinde tartışılmıştır.