Duygusal olayların hatırlanması: Bir göz izleme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM GÜLÇAY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BANU CANGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, bir olayın duygusal içeriğinin ve katılımcıların bakış açısının merkezi ve çevresel detaylara ilişkin bellek ve göz izleme ölçümleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmaya, Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde okuyan yaşları 18-33 arasında değişen 130 gönüllü erkek öğrenci katılmıştır. Katılımcılara her biri 7 fotoğraftan oluşan olumlu, olumsuz ve nötr olmak üzere 3 farklı duygusal versiyonu olan tematik fotoğraf serileri kendi bakış açısı veya gözlemci bakış açısı koşullarında gösterilmiştir. Tematik fotoğraf serilerinin gösterimi sırasında katılımcıların göz hareketleri Tobii T120 model göz izleme cihazıyla kaydedilmiştir. Katılımcılara olumlu, olumsuz ve nötr tematik fotoğraf serilerinden sadece biri gösterilmiştir. Katılımcıların merkezi ve çevresel detaylara ilişkin bellek ölçümleri (Serbest Hatırlama Puanları ve Görevi Tamamlama Süresi) ve göz izleme ölçümleri (İlk Odaklanma Süresi, Toplam Odaklanma Süresi, Odaklanma Sayısı) karşılaştırılmıştır. Analizlerde 3 (Duygusal İçerik: Olumlu, Olumsuz, Nötr) x 2 (Katılımcı Bakış Açısı: Kendi Bakış Açısı, Gözlemci Bakış Açısı) faktörlü ANOVA kullanılmıştır. Olumsuz bir duygusal olayın merkezi detayları, çevresel detayları ve genel olarak tüm detayları olumlu ve nötr duygusal olaylarınkinden daha iyi hatırlanmaktadır. Olaya kendi bakış açısıyla bakanlar olayın merkezi detayları ile genel olarak tüm detaylarını, gözlemci bakış açısıyla bakanlardan daha iyi hatırlamaktadır. Ayrıca, olumlu duygusal olaya kendi bakış açısıyla bakanlar olayın merkezi detaylarını olaya gözlemci bakış açısıyla bakanlardan daha iyi hatırlamaktadır. Olumlu ve nötr duygusal olayın merkezi ve çevresel detaylarına yapılan ilk odaklanma olumsuz olaydan daha uzun süreli olmaktadır. Olumlu bir duygusal olayın çevresel detaylarına olumsuz olaylardan daha uzun süre bakılırken; merkezi detaylarına, olumsuz ve nötr olaylara göre hem daha uzun süre hem de daha fazla sayıda bakılmaktadır. Ayrıca, olumlu duygusal olayın çevresel detaylarına olumsuz ve nötr olaylardan daha fazla sayıda odaklanma yapılmaktadır. Olaya kendi bakış açısıyla bakanların merkezi detaylara yaptıkları ilk odaklanma daha uzun olurken, gözlemci bakış açısıyla bakanların çevresel detaylara yaptıkları ilk odaklanma daha uzun olmaktadır. Ayrıca, kendi bakış açısıyla bakanlar olayın merkezi detaylarına daha uzun süre bakarken, gözlemci bakış açısıyla bakanlar olayın çevresel detaylarına hem daha uzun süre hem de daha fazla sayıda bakmaktadır. Ayrıca, olumlu duygusal olaya kendi bakış açısıyla bakanların merkezi detaylara yaptıkları ilk odaklanma süresi ve toplam odaklanma süresi gözlemci bakış açısıyla bakanlardan daha uzundur. Yapılan bu çalışmada, bir olayı daha iyi hatırlamada dikkatin tek başına yeterli olmadığı ve olumsuz duygusal olayda bellek arttırım etkisinin dikkatten bağımsız olarak ortaya çıktığı görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Olay belleği, duygusal olaylar, bakış açısı, göz izleme, merkezi – çevresel detay, tematik fotoğraf serisi.