Aile tanımı ve ilişkilerinin toplumsal olarak inşası
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN PEHLİVAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ABDULKERİM SÖNMEZ
Özet:Bu araştırmada, özne merkezli bir ilişkiler alanı olarak ailenin nasıl inşa edildiğini göstermek hedeflenmiştir. Ailenin tek bir tanımı ve çeşidi yoktur. Ayrıca aile objektif olarak anlamlı da değildir. Çünkü aile ne geçmişte ne de gelecekte belirli bir ideal kavramın asli çerçevesi olarak tanımlanamaz. Aile, araştırma esnasında dahi inşası devam eden bir süreçtir. Aile, kendini tanımlayan temel karakteristiğini gerçek zaman ve yerden, her nasılsa ve her nerede olursa olsun yorumlayıcı pratik yoluyla alabilen bir yapıya sahiptir. Bireyler dil ve konuşma vasıtasıyla aileyi anlamlandırmakta ve kavramlaştırmaktadır. Bu esnada değişik türden toplumsal etkenler ile söylemler olarak devreye girmekte ve bunlar hep birlikte bireyin yaşam sürecinde aile ideolojisini oluşturmaktadır. Bununla eş zamanlı olarak da aile habitusu ve sermayesi meydana gelmektedir. Bireyin yaşam döngüsünde bulunduğu süreç de aynı anda onun birden fazla ailenin üyesi olmasını sağlamaktadır. Araştırmada, bireylerin zaman, mekân, yapmış oldukları olaylar ve geçmişleriyle olan ilişkileri temelinde gelişen, tecrübelerinin derinliklerdeki anlamı sorgulayan, fenomonolojik bir bakış açısı kullanılarak konu ele alınmış ve nitel analiz yöntemi kullanılmıştır. Amaçlı bir tabakalandırma ile Ankara ve İzmir kent ve kırsalından seçilen kırk altı kişiyle, yüzyüze mülakat yapılmış olup sonuçlar Maxqda programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ailenin, bireyin akrabalık sistemi içerisinde, kendi etrafında, kendi hayat görüşü, eğitim düzeyi, dünya algısı, sosyo-ekonomik düzeyi etrafında inşa ettiği, sınırları sosyal geçirgenlik gösteren, dâhilî ve harici etkenler ile daralıp genişleyen bir sosyal birliktelik olduğu; kişilerin öncelikle yaşam döngüsünde bulundukları evre (yani yaşları, veya bununla ilintili ergenlik, gençlik, orta yaşlılık, yaşlılık gibi dönemleri), ve paylaştıkları sosyo-ekonomik çevrenin bu sınırların inşasında rol oynadığı; aileyi anlamak için genlerin, hormonların ve organizmaların etkileşimini anlamanın yeterli olmayacağı; fikirlerin, paylaşımların ve iletişimin (doğal olarak da kullanılan dilin) etkileşimini de hesaba katmak gerektiği saptanmıştır. Bu kapsamda özel tören ve günlerde aile sınırlarının genişlediği, ailenin somutlaştırılmasının gelecek nesillere aktarılması için kullanılan bir aile sermayesi stratejisi olduğu görülmüştür. Son olarak, aileyi aile yapan değerlerde önceliğin sevgi, saygı ve anlayış olduğuna; bireylerin evlendirme programı adı altında gösterilen yayınları bu değerleri zedelediği gerekçesiyle tasvip etmediğine; teknolojinin yerinde ve zamanında kullanılması halinde olumlu olarak değerlendirildiğine ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler Aile, ailenin anlamı, aile üyeleri, aile ilişkileri, aile değerleri, akrabalık, sosyal inşacılık.