Teknolojinin toplumsal ilişkilere yansımaları: Türk havacılık çalışanları üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET KURTCEBE
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TUĞÇA POYRAZ TACOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İçinde bulunduğumuz dönemde toplumun ayrılmaz parçalarından birisi olan teknoloji, toplumsal ilişkilerde, geçmişten günümüze bazı değişimlere yol açmıştır. Endüstri, teknolojiye en çok başvurulan alanlardan birisi olarak, bu değişimleri belirgin bir şekilde açığa çıkarmaktadır. Teknolojinin kullanımının insanlık için sonuçları tartışmalı bir konu olagelmiştir. Teknolojinin insanlığın gelişiminin bir sonucu mu, bir yardımcısı mı, yoksa insanlık için riskler barındıran bir unsur mu olduğu sorusu zihinlerimizde yer almaktadır. Bu soruların cevaplarını aramada bazı uğraklar vardır. Teknolojiyle beraber anılan kavramlardan birisi bilgidir. Bilginin ve teknolojinin toplumdaki konumu, onlarla bağlantılı bir kavram olan denetimi gündeme getirmektedir. Toplumdaki güncel konulardan bir diğeri ise, zaman ve mekanın algılanmasıdır. Mesafelerin anlamlarını yitirmesi ve yaşamın hızındaki artış dikkat çekmektedir. " Tüm bu gelişmeler, endüstri ve çalışanlar açısından neler ifade etmektedir?" ve "Teknoloji sayesinde yeni bir sorumluluk anlayışı mı doğmaktadır?" araştırmanın odaklandığı temel soruları oluşturmaktadır. Araştırmanın temel amacı, teknolojinin kullanımının, bilgi, denetim, zaman ve mekan kavramları açısından, iş yerindeki toplumsal ilişkilere yansımalarının neler olduğunu ortaya çıkarmaktır. Çalışanları ele alan çoğu araştırma, onları nicel ölçütlerle veya büyük süreçlerin parçaları olarak değerlendirme eğilimindedir. Öte yandan, teknolojinin rolünün çalışanların, toplumsal dünyadaki doğal ortamlarında, gündelik hayatlarında derinlemesine anlaşılması önemlidir. Bazı sektörler, günümüzün dinamik çalışma ortamında, verili ve sabit toplumsal ilişkiler barındırmamaktadır. Toplumsal ilişkiler, bağlama bağlı olarak değişen, esnek ve farklılaşan görünümler kazanmaktadır. Hiyerarşinin her pozisyonunda yer alan çalışanlar, daha çok sorumluluk ve kararlar almaya teşvik edilmektedir. Bu süreçlerin anlaşılması, çalışma yaşamının doğasını anlamak açısından önem arz etmektedir. Sorumluluklar, çalışanların aktörler olarak yer aldıkları süreçler sonucunda ortaya çıkan ilişkilerden doğmaktadır. Araştırmada, fenomenolojik nitel yöntem uygulanmıştır. Bu kapsamda, Türkiye'deki bir havalimanındaki üç kadın ve on iki erkek olmak üzere toplam on beş katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve bunun yanı sıra katılımlı gözlem kullanılmıştır. Araştırmada teknolojinin çalışanlar açısından daimi bir sorumluluklar akışına ve bu bağlamda iş yerindeki mücadeleye zemin hazırladığı sonucuna ulaşılmıştır.