Çanakkale Boğazı (Bahr-i Sefid Boğazı) savunma sistemi 1770-1918

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALİH MURAD HATİP

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu Doktora tezi Osmanlı Devletinin Gerileme Devrinin son dönemleri ve Dağılma Devrinde (1770-1918) Çanakkale Boğazı savunmasını nasıl yaptığının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Tezin inceleme periyodu yaklaşık 150 senedir. Osmanlı Devletinin çeyrek ömrü kadar uzun bir zaman süresini kapsamaktadır. Bu kadar uzun bir sürenin seçilmesinin nedenlerinden biri XIV. Yüzyılın sonlarından itibaren Çanakkale (Bahr-i Sefid) Boğazının mutlak hâkiminin Osmanlı Devleti olmasıdır. Boğaz üzerinde kendi iradesi dışında hiçbir ülkenin isteğini kabul etmezken, Rusların Akdeniz?e ve Ege?ye Baltık?tan inmesi ve diğer devletlerin de Rusları desteklemesi ile Boğazlar Meselelerine dâhil olmasıyla beraber Osmanlı Devleti Çanakkale Boğazı üzerinde ki mutlak tasarruf inisiyatifini kaybetti. O tarihi takip eden dönemlerde Boğaz?la ilgili her türlü geçiş meselesi Uluslararası antlaşmalara konu oldu ve bu durum günümüzde de halen sürmektedir. Çanakkale Boğazı, Osmanlı Devletinden sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti için de en önemli dış politika konularından biri olmaya devam etmektedir. İncelenecek tarihsel süreçte Çanakkale Boğazının savunması için yapılan bütün işler ortaya konularak bunun dünya siyasetine ve Osmanlı Devletine etkilerinin tahlil edilmesi hedeflenmektedir. Tezde bu çerçevede aşağıdaki sorulara da cevap aranacaktır. Osmanlının Devletleşme sürecinde önemli bir yeri olan Çanakkale Boğazı devletin yıkılışı sürecinde de bir rol oynamış mıdır? Osmanlı Devletinin son dönemlerinde diğer devletlerin Çanakkale Boğazına yönelik politika ve girişimleri neler olmuştur? XVIII. ve XIX. yüzyıllarda teknolojik gelişimin, harp silah araçlarının gelişimine etkisi sonucu savunma düzenleri nasıl değişti? Osmanlı Devleti bu değişime Boğaz savunması açısından ayak uydurabildi mi? Osmanlı Devletinin denizcilik politikasının boğaz savunmasına etkileri nelerdir? Boğaz Savunması için inşa edilen kaleler ve tabyalar hangileridir, günümüze intikal etmeyenler hangi sebeplerden dolayı intikal etmemiştir? Anahtar Sözcükler Çanakkale Boğazı, Savunma, Denizcilik, Teknolojik gelişmeler, Kale, Tabya, Uluslararası Antlaşmalar, Harp silah ve araçları, Çanakkale Savaşları, mayın harbi, Osmanlı Devleti deniz stratejisi, Türk Boğazları