Kapılar, mahremiyet ve kamusallık: Erken modern dönemde İstanbul'un mekânsal yapısı (XVII-XVIII. yüzyıllar)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERKAN ŞAVK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RÜYA KILIÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin amacı, XVII-XVIII. yüzyıllar İstanbul'unda kamusallığın şehir mekânıyla ilişkisinin incelenmesine yönelik yeni kavramlar geliştirmektir. Bu amaçla, incelenen döneme ilişkin tarihî kaynakların araştırmacıya sunduğu kavramsal dağarcıktan yararlanılması hedeflenmiştir. Farklı türdeki kaynaklardan hareketle önce şehrin topografyası içinde çeşitli mekânların ve mekân parçalarının nasıl anlaşılması gerektiği sorusuna odaklanılmıştır. Daha sonra kaynakların dilinde mekânların nasıl kavramsallaştırıldığına bakılmıştır. Sonuç olarak mekânsal yapının anlaşılması için özel-kamusal ikili karşıtlığı yerine kapu, bâb ve mahremiyet kavramlarının kullanılabileceği iddia edilmektedir. Bu kavramlar, özel-kamusal karşıtlığının ima ettiği keskin ayrım yerine mekânsal geçişlilik ve çeşitliliğin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu sayede, modern Batı toplumlarını incelemeye yönelik teorik ve kavramsal araçların erken modern Osmanlı şehir mekânını anlamak bakımından taşıdığı yetersizlikler kısmen aşılmış olacaktır. Anahtar Sözcükler Kamusal alan, kamusal mekân, Osmanlı kapıları, mahremiyetin dereceleri, erken modernite, İstanbul.