Karbon ticaretinin Türk vergi mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞU SEVER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim değişikliği ve küresel ısınma, çevresel ve ekonomik sonuçlarıyla tüm dünya ülkeleri üzerinde etkisi olan önemli sorunlardandır. Bu sorunun küresel çapta olması ülkelerin bir arada hareket etmesi gereğini oraya çıkarmış ve özellikle Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözlemesi ve Kyoto Protokolü kapsamında düzenlemeler yapılmıştır. Uluslararası boyutta yapılan bu çalışmalarda ekonomik, toplumsal ve çevresel bir bütün olan sürdürülebilirliğin sağlanması için pek çok politika aracı geliştirilmiştir. Söz konusu politika araçlarından ekonomik araçlar arasında uzun yıllardır kullanılan vergiler ve Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girmesinden sonra hızla gelişen emisyon izinleri ticareti önem taşımaktadır. Çalışmamızda, iklim değişikliği ile küresel ısınma sorunu, bu sorunların çözümünde kullanılacak ekonomik araçlar ile Türk vergi mevzuatının çevreye olan duyarlılığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak karbon vergisi incelenerek dünya uygulamaları ortaya konmuştur. Ardından Türkiye'de gerçekleşmekte olan gönüllü karbon ticareti analiz edilerek karbon ticareti konusunda dünyadaki diğer uygulamalar değerlendirilmiştir. Analiz neticesinde, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan veriler esas alınarak, Türkiye'nin çeşitli yatırımlarından elde edebileceği potansiyel emisyon izininlerinin yaklaşık 20 mtCO2e olduğu ve bu izinlerin potansiyel gelirinin 2013 yılı fiyatlarıyla 80 milyon ABD $'ı olacağı tahmin edilmiştir. Ancak Türkiye'nin söz konusu potansiyelinin yalnızca %20'sini kullanabildiği gözlemlenmiştir. Çalışmanın genelinden elde edilen bulgular, Türk vergi sisteminin çevreye olan duyarlılığının ölçüldüğü yeşil endeks hesaplanmasında kullanılmış ve Türk vergi sistemi, dünyanın 21 farklı ülkesi ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda, Türk vergi sisteminin çevreye olan duyarlılığı bakımından 22 ülke arasında 7. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye'nin iklim değişikliği konusuna duyarsız olmadığı, düzenlemeleri hızla yerine getirme konusunda çaba sarfettiği, karbon vergisi konusunda tartışmaların başladığı; ancak karbon ticareti konusunda potansiyelin yeterince kullanılmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: İklim değişikliği, karbon ticareti, karbon vergisi, yeşil endeks