Stratford Canning'in İstanbul Büyükelçiliği (1841-1847)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İRŞAT SARIALİOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FATİH YEŞİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tipik bir 19. yüzyıl Britanya diplomatı olan Stratford Canning 1786-1880 yıllarını kapsayan doksan dört yıllık ömrünün hayli uzun sayılabilecek bir evresini Osmanlı İmparatorluğu'nda geçirmiştir. Canning'in Osmanlı mesaisi sadece payitahtta yaşadığı uzun yıllarla değil, bu yılların İmparatorluğun geçmekte olduğu kritik süreçlere denk gelmesiyle de önem kazanmaktadır. Napolyon Savaşları, Rusya ile imzalanan Bükreş Antlaşması, Yunan bağımsızlığı, Mısır meselesi, II. Mahmud dönemi ıslahatları, Tanzimat Dönemi ve İmparatorluğu'nun "gençleştirilmesi" politikası, Kırım savaşı, Islahat Fermanı'nın oluşum süreci gibi Osmanlı İmparatorluğunun 19. yüzyılda yaşadığı mühim gelişmelere bizzat şahit olan Canning, dönemin dünya hegemonunun bir temsilcisi olarak bu süreçlerde bazı roller de üstlenmiştir. Bu çalışmada Canning'in Dışişleri Bakanı Aberdeen'in emrinde çalıştığı 1841-1847 yılları arasındaki görevine odaklanılmıştır. Buradaki en önemli sorun alanımız bir veri olarak değil de bir sorunsal olarak gördüğümüz İmparatorluğun toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını koruma politikasının içerisinde cereyan eden imparatorluğun "yenileşmesi/gençleştirilmesi" meselesi olmuştur. Çalışma dâhilinde ekonomiden, devlet-fert ilişkisine, askeri yeniden yapılanmadan Cebel-i Lübnan'daki idarî değişime tüm merkezi idareyi kapsayan bu alana dair literatürde hâkim olan öğretmen-öğrenci, vasi- çocuk karşıtlığına dayanan bakış açısına karşı çıkılmış ve sürecin ortaklığın yanı sıra çatışmayı da içeresinde barındıran, "işbirliği ve irtibat"a dayanan, "interaktif ve karşılıklı" bir ilişkiyi işaret ettiği kanıtlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler Stratford Canning, Britanya Dış Politikası, Osmanlı-İngiliz İlişkileri, Tanzimat Dönemi, Osmanlı Modernleşmesi / Gençleşmesi.