Geleneksel Türk halk müziği eserlerinde ezgisel organizasyonların analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Müzikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE DÜZENLİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Geleneksel Türk Halk Müziği eserlerinde ezgiyi karakterize eden organizasyon yapılarına ilişkin özgün bir analiz gerçekleştirilmiştir.Çalışmanın Giriş bölümünde, Halk Müziğindeki ezgi organizasyonları ile makam kavramı arasındaki ilişki tartışılmış, bu noktadan yola çıkarak Geleneksel Türk Müziği'nde (GTM) ezgi organizasyonlarının temelini oluşturan makam kavramı ile ilgili GTM tarihi boyunca yapılan çalışmalar kısaca incelenmiş ve son olarak yirminci yüzyıl kuramcılarının makama bakışları çeşitli tanımlamalarla ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın Yöntem bölümünde, gerçekleştirilen analiz süreci ana hatlarıyla sergilenmiştir. Analiz başlıklı üçüncü bölümde, her bir eserin müzik cümleleri belirlenerek cümle yapısını temel alan bir ses merkezi analizi yapılmış, ardından eser bir bütün olarak, seyir yapısını da göz önünde bulunduran bir mantıkla incelenmiş, ezgisel yapıyı karakterize eden organizasyon şekilleri ortaya konulmuş ve analiz sonucunda elde edilen veriler kapsamında Geleneksel Türk Halk Müziği'ndeki tipik ezgi organizasyonlarına ilişkin bulgular ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir.Ses alanları pest bölgede Fa# (Irak), tiz bölgede ise Mi (Hüseyni) perdelerine kadar kademeli olarak artan 149 eserin analizi sonucunda, ezgi organizasyonlarının oluşumunda en sık kullanılan makamsal ses merkezi (MSM) çiftinin Re - La (Neva - Dügah), en sık kullanılan ses alanının ise La - Mi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, eserlerin ses alanları ile makamsal ses merkezleri arasında paralel bir ilişki olduğu, ses alanının tiz veya pest bölgeye genişlemesi durumunda makamsal ses merkezinin de sırasıyla tizleştiği veya pestleştiği gözlenmiştir. Ses merkezlerinin sıklıkla üçlü aralık ilişkisi içerisinde hareket ettikleri belirlenmiş, her bir makamsal ses merkezini işleyen eser grubundaki tipik seyir yapıları ile de bu sav desteklenmiştir. Bu doğrultuda, makamsal ses merkezleri Mi - La (Hüseyni - Dügah) olan eserlerde Do'nun (Çargah) çok önemli bir merkez olması ve ses merkezlerinin üçlü aralıklar halinde hareket etmesi bulgularından yola çıkarak, makamsal ses merkezleri Mi - Do olan eserlerin de Mi - La başlığı altında değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.