Güvenilirlik analizi ve maliyete etkisi: Elektronik kartlar üzerine bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aktuerya Bilimleri A.B.D, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH KARA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Başak Bulut Karageyik
Eş Danışman: Könül Bayramoğlu Kavlak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Güvenilirlik teorisi, son yıllarda matematik, istatistik, olasılık ve özellikle aktüerya bilimleri dahil olmak üzere çeşitli alanlarda kullanılmak üzere bağımsız bir disiplin haline gelmiştir. Aktüerya bilimlerinde güvenilirlik kavramı, hayat ve hayat-dışı sigortalar alanında yaşam olasılıklarının tahmin edilmesi ya da hesaplanması olarak kullanılmasının yanı sıra, bir cihazın yaşam süresi boyunca hata vermeden görevini yerine getirme olasılığının tahmin edilmesinde de kullanılmaktadır. İnsanın ölüm yaşını ya da bir sistemin/parçanın ömrünün dolmasının belirsizliği olasılık kavramları ile ifade edilir. Bu kavramların en önemlisi ise yaşam analizidir. Yaşam analizinde güvenilirliği doğrudan etkileyen etkenlerin başında en uygun yaşam fonksiyonunun seçimi ve seçilen yaşam fonksiyonunun kullanım sonuçlarının değerlendirilmesi gelmektedir. Yüksek güvenilirlik değerlerine sahip ürünler/portföyler ya da dağılımlar daima müşterilerin ya da karar vericilerin tercih sebebi olmuştur. Güvenilirlik kavramının, ürünlerde önemli bir özellik olarak öne çıkmasında, itibar, iş tekrarı, müşteri gereksinimleri, rekabet avantajının yanı sıra maliyet analizi de önemli bir rol oynamaktadır. Ürünlerin maliyet etkinliğinin incelenmesinde güvenilirlik verilerinden yararlanılmaktadır. Bu tezde, güvenilirlik kavramı ve ürünün yaşam süresi (ömür devri), savunma sanayiinde büyük önem taşıyan elektronik kartlar açısından incelenmiştir. Elektronik kartlar, tüm elektronik sistemlerde bulunan en önemli yapı taşlarından biridir. Elektronik kartların bağlı bulunduğu sistem güvenilirliği, özellikle savunma sanayisinde, diğer sektörlerde beklenen ekonomik yararların da önüne geçmektedir. Bu çalışmada, elektronik kartların güvenilirlik analizinde, en çok tercih edilen ancak ince kuyruk yapısına sahip olan üstel ve Weibull dağılımlarının yanı sıra daha kalın bir kuyruk yapısına sahip olan Lomax dağılımı da incelenmiştir. Lomax ve Weibull dağılım parametrelerinin tahmini için en küçük kareler yöntemi, en çok olabilirlik yöntemi ve uyarlanmış en çok olabilirlik yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında, elektronik kartlara ilişkin veri oluşturulmasında simülasyon tekniğinden yararlanılmıştır. Lomax ve Weibull dağılımlarının parametrelerini tahmin ederken kullanılan yöntemleri karşılaştırmak için hata kareler ortalaması ölçüt olarak kullanılmıştır. Yapılan simülasyon çalışması farklı örneklem boyutları ve farklı parametre değerleri için tekrarlanarak sonuç çıkarımında bulunulmuştur. Elektronik kart bileşenlerine ilişkin üstel, Lomax ve Weibull dağılımları varsayımları altında güvenilirlik değerleri elde edilmiş ve bulunan sonuçlar karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada ayrıca, güvenilirlik değerinin yedekleme yöntemi ile artırılması durumu da incelenmiştir. Çalışmada incelenen güvenilirlik değerlerinin ve yedekleme durumunun, ürünün maliyetine olan etkisi de incelenmiş ve etkinin boyutları yapılan analizler sonucunda gösterilmiştir. Bu şekilde güvenilirlik ile maliyet arasındaki ilişkinin önemi ortaya çıkarılmıştır.