Karar verme sürecinde tüketici karmaşası (Kaosu): Ölçek geliştirme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL ERMEÇ SERTOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BAHTİŞEN KAVAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma tüketici karmaşasını ölçmek için geliştirilmiş uyaran odaklı ölçeklerin, kişisel özellikler ve durumsal faktörlerden kaynaklanan karmaşayı da içerecek şekilde genişletilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci olarak geleneksel yöntem benimsenmiş olup, ölçekte yer alacak ifadelerin oluşturulması amacıyla literatür taramasının yanı sıra dokuz odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Görünüş ve içerik geçerliliği sağlanmış ifadelerden oluşturulan ilk soru kağıdının sadeleştirilmesi için 111 öğrencinin (lisans, yüksek lisans ve doktora) katılımıyla pilot uygulama yapılmış, silinecek ifadeleri belirlemek için Keşifsel Faktör Analizi (KFA) gerçekleştirilmiştir. Sadeleştirilen ölçekle asıl uygulama ise tüketiciler (510) üzerinde gerçekleştirilmiş olup, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Gerçekleştirilen uygulamanın verileri kullanılarak KFA tekrarlanmış, ifadelerin dört boyutta toplandığı tespit edilmiştir. Boyutlar sırasıyla; başkalarının varlığı-düşünceleri ile ilgili karmaşa, kişisel özelliklerden kaynaklanan karmaşa, fiyat karmaşası ve ürün karmaşası olarak isimlendirilmiştir. Elde edilen dört boyutlu modelin veri ile uyumunun ve ölçeğin güvenilirlik ve geçerliliğinin test edilmesi için Doğrulayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Sonuçta modelin veri ile uyumlu, ölçeğin güvenilirliğinin de kabul edilebilir olduğu tespit edilmiştir. Benzeşim ve ayırım geçerliliği de sınanmış olup ölçeğin geçerli olduğu ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte çapraz geçerlilik testleri de, modelin iki farklı örneklem için de geçerli olduğunu göstermiştir. Son olarak, tüketici karmaşasının gizil değişken olarak modele eklenmesiyle ikinci düzey model testi de gerçekleştirilmiş, ilk iki boyutun (kişisel özellikler), diğer iki boyuttan daha belirgin birer karmaşa unsuru oldukları belirlenmiştir. Bu sonuç, tüketici karmaşasının en çok kişisel özelliklerden kaynaklandığını göstermekte olup, çalışmanın amacıyla uyumludur. Anahtar Sözcükler: Tüketici karmaşası, ölçek geliştirme, kişisel özellikler, durumsal faktörler, marka karmaşası, benzerlik karmaşası, bilgi fazlası, belirsizlik karmaşası, karar verme stilleri