Türk toplumunda askeri değerlerin karşılığı üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHADIR ÇATAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEVİN GÜNGÖR ERGAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Türk Silahlı Kuvvetlerinin İç Hizmet Kanunu aracılığıyla personelinden talep ettiği askeri değerlerin, askerlik veya askeri öğrencilik çağındaki Türk erkeklerince ne derece sahip olunduğu ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, TSK ile içinden çıktığı, personelini temin ettiği ve nihayetinde hizmet ettiği toplum arasındaki kültürel mesafeyi değerler üzerinden incelemektir. Çalışmanın verileri Ankara ili içerisinde yaşayan askerlik veya askeri öğrencilik çağındaki 18 genç ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan derinlemesine görüşmelerle toplanmıştır. Bu kapsamda ilk olarak ordu – toplum mesafesi kavramı ve bu kavrama yönelik kuramlar ele alınmıştır. Daha sonra değer kavramı, askeri kültür ve Türkiye'de askeri kültür incelenmiştir. Çalışmada daha sonra Moskos'un (2000) geliştirmiş olduğu modelde yer alan 11 başlık üzerinden TSK'nin değişimi incelenmiştir. Bu incelemenin amacı başta yeni teknolojiler olmak üzere içeriden ve dışarıdan gelen etkiler karşısında TSK'nın kurumsal yapısında bir değişiklik olup olmadığının tespit edilmesidir. Bu inceleme sonucunda TSK'nın Türkiye'nin jeopolitik konumu nedeniyle, Moskos'un (2000) ABD ordusu için tespit etmiş olduğu üç değişim dönemini (modern, geç modern, postmodern) aynı anda yaşadığı, homoseksüeller ve vicdani ret başlıklarında modelden saptığı bulgulanmıştır. Çalışmada ordu ile toplum arasındaki kültürel mesafe, katılımcıların İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliğinde yer alan askeri değerler hakkındaki duygu, düşünce ve tutumları ele alınarak ölçülmeye çalışılmıştır. Katılımcılardan elde edilen bulgulara göre ordu ile Türk toplumu arasında bir mesafe vardır; ancak bu mesafe katılımcılar gözünde meşru bir mesafedir. Türkiye'deki bu mesafe, askeri değerler setinden farklı bir değerler setine sahip olmaktan değil, aynı değerlere farklı yoğunlukta sahip olma ve değerleri farklı tutum ve davranışlarla ilişkilendirmekten kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak batı toplumlarında bir problem olarak tanımlanmaya başlanmış olan ordu – toplum mesafesinin Türkiye'de çok yüksek olmadığı söylenebilir.