Yazılı kültür bağlamında hatırlama ve kültürel bellek: Örnek bir okuma olarak Ahmet Hamdi Tanpınar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED EMİR İLHAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): METİN ÖZARSLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada halkbilimi, felsefe, antropoloji, psikoloji gibi birçok farklı disiplinden hareketle sözlü-yazılı kültür, hatırlama ve bellek kavramlarına yaklaşılmaktadır. Bu kavramlara Ahmet Hamdi Tanpınar üzerinden halkbilimsel bir yaklaşım sergilenecektir. Birinci bölümde yazılı kültür kavramı tanımlandıktan sonra, sözlü kültürden yazılı kültüre geçişte değişen ve dönüşen unsurlar incelenecektir. Bu unsurlar arasında başta dil ve sonra sırasıyla zaman ve mekân algısındaki değişim, bilinç ve düşünme biçimlerindeki değişim; bellek kullanımlarındaki değişim ve edebi düşüncede anlatının tür ve biçim açısından değişimi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde ise gelenek ile modernleşme kavramları Tanpınar'ın edebî düşüncesi açısından ele alınacaktır. Tanpınar'ın "devam zinciri" fikri, geleneğin yeniden inşası nazarından bir modernleşme ya da yenileşme çabası olarak alınmış olacak; bu süreçte de "kültürel bellek" hem geleneğin taşıyıcısı hem de inşasını üstlenecek bir başvuru mercii olacaktır. İkinci bölümün devamında ise esas olarak Tanpınar'ın edebî düşüncesini oluşturan "kültürel bellek" kavramına ilişkin örnek çözümlemeler yapılacaktır. Bu çözümlemeler onun şiir, roman, hikâye ve tüm yazılarındaki hatırlama temelinde kurduğu estetik düşüncesi merkezinde yapılacaktır. Sonuç bölümünde ise, Tanpınar'ın yazılı kültür ürünleriyle ortaya koyduğu edebî düşüncesinde hatırlama estetiğinin bir kültürel bellek olduğunu; bu belleğin sözlü kültürden yazılı kültüre değin süren bir devamlılık içinde, bir kültürel miras aktarımı olduğu yönünde bir çıkarım yapılacaktır. Bu çıkarımın da halkbilimsel açıdan bir değerinin olduğu ve o değerlerin neler olduğu sonucuna ulaşılmış olacaktır.