KARDİYOVASKÜLER SİSTEM PATOFİZYOLOJİSİNDE ROL ALAN MİKRORNALARIN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZHAN ÖZDEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SERAP DÖKMECİ
Özet:Kardiyovasküler system hastalıkları (KVH) ve komplikasyonları; akut koroner sendrom, periferik damar hastalıkları, felç gibi birbirleri ile metabolik bozukluklar bakımından ilişkili fakat farklı klinik formlarda ortaya çıkabilmektedir. KVH'a rol açan risk faktörleri arasında diabetes mellitus, kronik inflamasyon veya anjiojenik uyaranlara yetersiz cevap veren damar yapısı benzer etiyoloji olarak gösterilmiştir. Kan akımını düzenleyen en aktif bölüm olan endotel, damarın iç lümenini oluşturmaktadır. Endotel, birçok uyarana cevap oluşturarak dokunun beslenmesini düzenlediği gibi uzun dönemli damar yapılanmasında da etkilidir. Bu uyaranların başlıca grupları; anjiojenik uyaranları için VEGF, bFGF, inflamasyon için TNFα, diyabetojenik uyaranlar için D-glukozdur. MikroRNA'lar 20-22 nükleotid uzunluğunda, transkripsiyon sonrası gen ifadesini kontrol eden kodlamayan RNA dizileridir. Yakın zamanda yapılan araştırmalar, mikroRNA'ların gelişimin erken basamaklarından, birçok hastalık patofizyolojisine kadar rol olduğunu göstermiştir. Bu tezin iki ana amacı olup ilki, vasküler endotelinde görev gören mikroRNA panelini, farklı uyaranlar ile inceleyerek, mikroRNA'ların ifade düzeyinin nasıl değiştirdiğini bulmaktır. İkincisi, bu mikroRNA'ların hangi sinyal yolaklarında görev aldığını saptamak ve ilişkili olabileceği yolaklar ile özgüllüğünü belirlemektir. Akut koroner sendrom geçiren hastalarda iki bağımsız mikrodizilim profillemesi yapılmıştır. Her iki kohortta saptanan istatistiksel olarak anlamlı şekilde regüle olan mikroRNA'lardan, incelemek üzere panel oluşturulmuştur. Bu mikroRNA panelini TNFα, VEGF, bFGF ve D-glukoz ile uyararak ifade düzeyleri belirli bir zaman aralığında izlenmiştir. Anlamlı ifade düzeyi bulunan mikroRNA-615-5p'nin (miR-615-5p) endotel hücrelerde (HUVEC), fonksiyon kazanımı ve kaybı çalışmaları ile basal membran varlığında damar yapısını düzenlediği bulunmuştur. İmmunoblot analizi ile sinyal yolakları araştırıldığında, miRNA-615-5p özgül olarak Akt/eNOS yolağını düzenlerken; yakın ilişkili olan p38 ve ERK1/2 üzerine etki etmemiştir. MiR-615-5p ifadesi varlığında Akt/eNOS yolakları baskılanırken, miR-615-5p inhibe edildiğinde Akt/eNOS sinyalinin dinamik olarak arttığı gözlenmiştir. Bu çalışma ile akut koroner sendrom geçiren hastalarda ifadesi değişen miR-615-5p'nin endotel hücrede Akt/eNOS yolağını VEGF varlığında özgül olarak düzenlediği bulunmuştur.