Yeni dinselleşme eğilimleri ve maneviyat arayışları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antropoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE AYNUR MİRZA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ÇETİN TÜRKYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maneviyat arayışı ve bunun üzerinden dinselleşme, giderek dikkati çeken bir yönelim olarak öne çıkmaktadır. Ancak modernitenin ürünlerinden biri olarak kabul edebileceğimiz bu dinselleşme eğiliminin dolaysız bir biçimde kurumsallaşmış bir dine ya da İslamiyet'e dönüşle bir ilişkisi bulunmamaktadır. Süreç, daha çok dinsel kategoriden kaynaklanan unsurların gündelik hayatta dolaşıma sokulması ve bireylerin dünya görüşlerinde belirgin bir yer edinmesi ile bağlantılıdır. Birey, artık dünya ve varoluş ile ilgili tasavvurunu tek bir ideolojinin ya da dinsel görüşün temsili üzerinden oluşturmadığı gibi, dinsellikle ilgisi olan unsurları seküler bir hayat düzenine rahatlıkla konumlandırabilmektedir. Sorunsal, bir yandan bu dönüşümün dinsel çerçeveden bağımsız bir biçimde yaşanmasını ve kutsallık kategorisinin giderek dünyevileşmesini içermekteyken, bir yandan da toplumsallık fikrinden uzaklaşmış bir bireyselleşme-bireycilik sürecini de öncelemektedir. Bir diğer ifadeyle, denklem, dinselleşmeye yönelimin dışında, bireyselleşme ve bunun üzerinden bireyin yeniden inşası üzerine kuruludur. Bu açıdan modernite bağlamına konumlandırabileceğimiz bu süreç, modernitenin ideolojisi ile ilgili olduğu kadar, modernitenin yaratmış olduğu iklim içinde şekillenen kapitalist düzenle de ilişkilidir. Dolayısıyla, kapitalist yaşam düzeni ve koşullarıyla net bir bağlantısı olan manevileşme süreci, duygusal içeriğinin yanı sıra, belirli bir tüketim alışkanlığı biçiminde de karakterize olmaktadır. Diğer yandan, mesele, hakikate yönelik bir arayışı ve pozitivist bir akıldan bağımsızlaşmış bir açıklama girişimini de öne çıkarmaktadır. Araştırmada amaçlanan, maneviyata yönelen bireyin bu yöneliminin nedenlerine, sürecin hangi koşullara, itirazlara ve arayışlara bağlı olarak şekillendiğine, söz konusu yönelimin dinsellik ve seküler yaşam ikiliğinin neresinde bulunduğuna ve modernite ile ilişkisine yönelik bir anlama çabası biçiminde özetlenebilir. Bu bağlamda, görüşme yapılan bireylerin hem dinsellik ve kutsallık kategorisine yönelik bakışları ve dinselliklerini nasıl yaşadıkları, hem de yaşam öyküleri, özellikle kırılma noktaları ve yaklaşımları açısından yorumsamacı bir bakışla ele alınmıştır. Anahtar Sözcükler: İnanç, din, kutsallık, modernite, bireyselleşme, new age, gerçeklik algısı