Synthesis of biologically active heterocyclic compounds using ketonic Mannich bases
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ESSAM HAMIED AHMED HANASHALSHAHABY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CANAN ÜNALEROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Piridinler, kinolinler, akridinler ve bu bileşiklerin türevleri gibi azot atomu içeren heterohalkalı bileşikler hem sentetik organik kimya hem de tıbbi kimyada taşıdıkları önem nedeniyle çok büyük ilgi görmektedirler. Bu nedenle, bu heterohalkalı bileşiklerin sentezi için yeni yaklaşımlar geliştirmek günümüzde ilgi odağı olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, çevre dostu koşullar altında bir enon ön maddesi olarak ketonik Mannich bazının, enolleşebilen ketonlar ve amonyum asetatın tek kaplı üç bileşenli tepkimesi, çeşitli azot içeren heteroaromatik maddelerin sentezi için kullanıldı. Ketonik Mannich bazı ile aktif metilen ve amonyum asetatın K-10 katalizli su içindeki tepkimesi başarılı bir şekilde bir seri 2,3,6-trisübstitüe piridinleri ve 2,3-disübstitüye 5,6,7,8-tetrahidrokinolinleri orta ile mükemmel verimlerle oluşturdu. Çalışılan metot, yeni ve bilinen 2-aril sübsitüye kinolin-5-on ve 3,4,5,6,7,8-heksahidroakridin-1(2H)-on'ların metalsiz koşullardaki sentezinde uygulandı. Ketonik Mannich bazları, halkalı -dikarbonil bileşikleri ve amonyum asetatın buzlu asetik asit varlığında tepkimesi orto-iyi verim aralığında 2-aril sübsitüye kinolin-5-on ve 3,4,5,6,7,8-heksahidroakridin-1(2H)-on'ları oluşturdu. Sunulan çalışma, önerilen sentetik yöntemin kapsamını belirtmek için siklohekzanon veya siklopentanondan sentezlenen keto-bis baz dihidroklorürün halkalı yapı içermeyen aktif metilenler ve amonyum asetatın tepkimesine genişletildi. Keto-bis bazlı dihidroklorür ile halkalı yapı içermeyen bir aktif metilen bileşiği yerine halkalı -dikarbonilin kullanıldığı tepkime yeni ekzosiklik-metilen bağlı siklopenta[b]kinolin-8-on, 3,4,5,6,7,8-hekzahidroakridin-1(2H)-on ve yeni metil substitüye siklopenta[b]-kinolin-8-on, 3,4,5,6,7,8-hekzahidroakridin-1(2H)-on'ları vermiştir. Çalışmanın son bölümünde, yeni sentezlenmiş ekzosiklik-metilen bağlı tetrahidrokinolinlerin (THQ'lar) ve siklopenta [b] piridinlerin bazılarının sitotoksik etkisi incelendi. Bu yapılardan bazıları, C6, MCF-7, PC3, SH-SY5Y kanser hücre dizileri ve L929 normal hücre dizisine karşı çok yüksek sitotoksisite gösterdi. Ekzosiklik-metilen bağlı yeni siklopenta[b]kinolin-8-on bileşiğinin T98G, MG-63, hDPSC ve HUVEC hücre dizilerine karşı anti-tümör etkisi olduğu kaydedildi. Bütün sentezlenen bileşikler kromatografik yöntemlerle saflaştırıldı ve yapıları 1H NMR, 13C NMR, 31P NMR, 19F NMR, DEPT-135 and HRMS teknikleri ile tanımlandı. Anahtar Kelimeler: Ketonik Mannich bazı, Heterohalkalılar, Çok bileşenli reaksiyon, Yeşil sentez, Biyolojik aktivite.