Yetişkinlerde travmatik yasın ve travma sonrası büyümenin psikososyal belirleyicileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CESUR GİZEM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SEDAT İŞIKLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kişinin hayatındaki önemli ve sevilen birinin kaybı bir yas sürecini beraberinde getirir. Kaçınılmaz olan bu süreç her zaman olağan çizgisinde seyretmeyebilir. Bazı durumlarda kişi kayıp yaşantısına uyum yapmakta güçlük çekmekte ve bu süreci travmatik bir şekilde yaşayabilmektedir.Travmatik yas süreci, literatürde yeni bir tanı kategorisi olarak tartışılmakta olan güncel bir konudur. Bunun yanı sıra bu durumun olumsuz sonuçları ve yol açtığı psikolojik zorluklar da çalışmalar tarafından gösterilmiştir. Bu durumu daha iyi tanımak ve ayrıştırmak amacıyla ülkemizde yasın travmatik bir hal almasına etki eden psikososyal faktörlerin belirlenmesi bu çalışmanın temel amaçlarından biridir. Bunun yanı sıra bu çalışmada son yıllarda üzerinde durulan bir konu olan travma sonrası büyümenin yas sürecindeki yansımalarını incelemek amaçlanmıştır.Çalışmanın amacı doğrultusunda travmatik yas ve travma sonrası büyüme üzerinde etkisi olduğu bulunan kayıp yaşayan kişinin demografik özellikleri, kayıp yaşantısına ait özellikler, travmtik yas ve travma sonrası büyüme değişkenleri incelenmiştir. Bu amaç dâhilinde araştırmaya 6 ay ve öncesinde yakın kaybı yaşamış 18 yaş ve üstü 474 kişi katılmıştır.Araştırma sorularına koşut olarak elde edilen bulgular, yas sürecinin travmatik bir hal almasında, kayıp yaşayan kişinin cinsiyetinin, kaybedilen kişinin yakınlık derecesinin, ölüm nedeninin, ölüm yerinin ve cenazeye katılımın olağan yas sürecini travmatik bir hale dönüşmesinde temel etkileri olduğunu göstermiştir. Kaybedilen kişinin yakınlık derecesinin, ölüm nedeninin ve ölüm yerinin ise travma sonrası büyüme üzerinde etkili olduğu görülmüştür.Araştırma sonucunda, kaybı olan kişinin eğitim düzeyi, yaşadığı kayıp sayısı, kaybedilen kişinin yaşı, kayıp yaşantısının ani ve şiddetli oluşu ve aktif yas tepkilerinin travmatik yas sürecini anlamlı bir biçimde yordadığı belirlenmiştir. Travma sonrası büyümeyi yordayan değişkenlerin de kayıp yaşayan kişinin eğitim düzeyi, kayıp sayısı, sosyal destek, dindarlık ve aktif yas tepkileri olduğu saptanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literartür ışığında tartışılmış; uzmanlara koruyucu programlar geliştirmede yol gösterebilecek nitelikte olabileceği vurgulanmıştır.