Kürt Kadınların Siyasal Katılımı ve Temsili:Diyarbakır'da CHP ve DEM Parti Örnekleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi Ve Kamu Yönetimi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PELİN CEYLAN

Danışman: Pelin Dinçer Boone

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Kürt kadınların siyasal alandaki temsilini, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kadın Kolları ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM) Kadın Meclislerini, Diyarbakır ili örneği üzerinden ele almaktadır. Kadın kolları, kadın meclisi üyeleri ve seçmenler ile 2023 Cumhurbaşkanı ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimi ile 2024 Mahalli İdareler Genel Seçimleri zaman aralığı olarak belirlenerek gerçekleştirilen mülakatlar ile hem Kürt kadınlarının siyasal katılımına ilişkin hem de Kürt kadın temsiline ilişkin veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda, bir toplumun ne kadar demokratik olduğu ile doğrudan ilişkili olan siyasal katılım, siyasal katılımın faktörleri ve siyasal temsil göz önünde bulundurularak, kadının siyasal temsilindeki sorunlar belirlenmiştir. Bununla birlikte kadının siyasal katılımında çok önemli bir role sahip olduğu ifade edilen kadın kolları ve kadın meclisi faaliyetlerinin, 2023-2024 seçimlerinde kadının siyasal katılımına ne derece etkisi olduğu Diyarbakır örneğiyle ele alınmıştır. Son olarak, kadın kolları ve kadın meclislerinin Kürt kadın seçmenin temsiliyeti ile ilişkisi incelenmiştir. Böylelikle Kürt kadın seçmenin temsiliyet kavramını nasıl tanımladığı, CHP ve DEM Parti kadın örgütlenmelerinin etkisi ve temsiliyetin yeterliliği gibi soruların cevabı aranarak kuramsal çerçeve etrafında yorumlanmıştır. Bu iki yönlü araştırma ile aslında bir bütünü oluşturan; kadınların siyasal katılımı ve Kürt kadınlarının siyasal temsilindeki sorunlar tek zeminde buluşturulmak istenmektedir. Bu anlamda hem CHP Kadın Kolları ve DEM Parti Kadın Meclisi aktif üyelerinin yaşadığı durumlar incelenecek hem de Kürt kadın seçmenlerle yapılan derinlemesine mülakatlar ile yeterlilik-temsiliyet arasında bir ilişki kurarak bütünlük sağlanacaktır. Bu anlamda elde edilen temel bulgular; seçmenin oy verme davranışı üzerinde kadın kolları ve kadın meclislerinin faaliyetleri yerine kimliğin etkili olduğu, aile ve yaşanılan olumsuz tecrübelerin, toplumsal hafızanın etkisiyle oy verme davranışının gerçekleştiği, seçmenler tarafından Kürt kadın temsilinin ırkçılık ve feodalizmden kaynaklı yeterli olmadığı, kadın kolları ve kadın meclisleri arasında gerek toplumsal cinsiyet eşitliği politikaları gerekse parti içi destek noktasında ciddi farklılıkların olduğu, kadın temsilinin yeterli olmadığı ve eril zihniyetin kadın temsiline en büyük engeli yarattığı, Kürt hareketinin Kürt kadın temsilinde önemli bir etkiye sahip olduğu, önce kadın olmanın değil Kürt olmanın önemli olduğu şeklindedir.