Serotonin geri emilim blokörlerinin hemoreolojik parametreler üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN ARIHAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NESLİHAN HACER DİKMENOĞLU FALKMARKEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Serotonin geri emilim blokörleri (SSRI) depresyon tedavisinde tercih edilen ilaçlardır. SSRIlar sinaps düzeyinde etkilerinin yanı sıra alınmalarından bir süre sonra kanda serotonini artırırlar. Serotoninin kandaki artışının ve SSRI kullanımının hemoreolojik parametreler üzerine etkisi ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Bu çalışma, SSRI kullanımının ve serotoninin kan viskozitesini etkileyen dört ana hemoreolojik parametrenin: hematokrit, eritrosit deformabilitesi, eritrosit agregasyonu ve plazma viskozitesine etkisini incelenmesi amacıyla planlanmıştır. 10 sağlıklı erkek gönüllüden alınan kan örneklerine 40, 60 ve 80nM serotonin eklenmiş ve kan örnekleri 24 saat boyunca inkübe edilmiştir. SSRIların etkisinin incelenmesi için de sertralin ve fluvoksamin, Sprague-Dawley cinsi erkek sıçanlara 5 ve 21 gün boyunca verilerek SSRIların akut ve kronik etkileri incelenmiştir. Eritrosit deformabilitesi ve eritrosit agregasyonu, LORCA cihazıyla, plazma viskozitesi kon-plak viskometresiyle 900 s-1 kayma hızında ölçülmüştür; ölçümler 37 °C?de gerçekleştirilmiştir. İnsan kanında plazma serotonin ölçümleri ve sıçan plazmasında da oksidan/antioksidan ölçümler gerçekleştirilmiştir. İstatistik testlerde ANOVA, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U Testleri kullanılmıştır. Hayvan deneylerinde SSRIların akut fluvoksamin ve kronik sertralinde agregasyon amplitünü anlamlı ölçüde düşürdüğü, kronik fluvoksaminde ise agregasyonu anlamlı ölçüde hızlandırdığı tespit edilmiştir. Biyokimyasal çalışma sonuçları SSRI kullanımının sıçan kanında oksidatif bir strese neden olduğunu göstermektedir. Serotoninin insan kanlarında belirgin bir değişikliğe sebep olmadığı ancak agregasyon anlamında hayvan deneylerine benzerlikler gösterdiği gözlenmiştir. SSRI kullanımının hemoreolojik parametrelerden eritrosit agregasyonunun amplitüdünü azaltmış, oksidatif stresi ise artırmıştır. Oksidatif stres etkisi, plazma serotonin düzeyindeki artışla bağlantılı görünmektedir. Ancak hemoreolojik değişiklikler için benzer bir bağlantı gözlenmemiştir. Oksidatif hasar ile hemoreolojik parametrelerde eş zamanlı bir olumsuz etki gözlenmemiştir. Agregasyon amplitüdündeki azalışın kan viskozitesini ne düzeyde etkilediğini tahmin etmek eldeki verilerle mümkün değildir. SSRIların eritrosit agregasyonu ve kan viskozitesi üzerindeki etkilerinin, ve bu olası etkilerin kardiyovasküler komplikasyonlara etkisinin değerlendirilebilmesi için konuyu SSRI kullanan insanlar üzerinden inceleyen ileri çalışmalar gerekmektedir.