Çevrimiçi bilgi arama stratejileri ve bazı eğitimsel değişkenlerle ilişkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEREM AY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MUKADDES ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı lisans ve lisansüstü öğrencilerin çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin ve bazı eğitimsel değişkenlerle ilişkilerinin incelenmesidir. Bu amaçla tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ölçekleri çevrimiçi ortamda yanıtlayan, 2014-2015 eğitim öğretim yılında Türkiye'de lisans veya lisansüstü düzeyde öğrenim görmekte olan 1006 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada öğrencilerin çevrimiçi bilgi arama stratejilerini belirlemek için 3 temel alan (davranışsal, yaklaşımsal, üst bilişsel), 7 alt faktör (kontrol, kaybolma, deneme-yanılma, problem çözme, amaçlı düşünme, temel fikirleri ayırt etme, değerlendirme) ve 25 maddeden oluşan "Çevrimiçi Bilgi Arama Stratejileri Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeğin faktör yapıları, doğrulayıcı faktör analiziyle doğrulanmıştır. Araştırmanın sonuçları, öğrencilerin çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin gelişmişlik düzeyi bakımından kendilerini orta düzeyde yeterli gördüklerini göstermiştir. Öğrencilerin kendilerini en çok İnternette arama uygulamalarının manipülasyonunu içeren "kontrol" stratejisi bakımından yeterli hissettikleri belirlenmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilerin çevrimiçi bilgi aramaya yönelik en zayıf hissettikleri konunun, ortamda kaybolmaya karşı bir strateji geliştirme olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin İnterneti bilgi arama amaçlı olarak kullanmayı bilmelerine rağmen ortamda kaybolmalarının nedeni, stratejiler arası etkileşime bakılarak araştırılmış ve kaybolmanın en çok problem çözme stratejisiyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca üst bilişsel düzeyde bilgi arama davranışı sergileyebilen öğrencilerin aynı zamanda diğer bilgi arama davranışlarını da sergileyebilme becerisine sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmada başarılı bir çevrimiçi bilgi arama süreci geçirmek konusunda erkek öğrencilerin kendilerini kadınlara oranla daha yeterli gördükleri belirlenmiştir. Akademik başarının bir göstergesi olan akademik ortalamaya göre incelendiğinde yüksek akademik ortalamaya sahip öğrencilerin, düşük akademik ortalamaya sahip öğrencilere göre, bütün temel alanlar ve bütün alt faktörlerde daha gelişmiş çevrimiçi bilgi arama stratejilerine sahip oldukları görülmüştür. Çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin ayrıca öğrenim görülen bölümlere, eğitim düzeylerine ve akademik çalışmaların gerektirdiği çevrimiçi bilgi arama düzeyine göre de farklılaştığı, dolayısıyla eğitim ile güçlü ilişkilere sahip olduğu ortaya konmuştur. İnternet deneyiminin çevrimiçi bilgi arama stratejilerini geliştirdiği ve eğitsel İnternet kullanım öz yeterliğiyle çevrimiçi bilgi arama stratejileri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu da araştırmanın sonuçları arasındadır. Son olarak araştırmada ele alınan değişkenler arasındaki ilişkiler bir bütün olarak verilmiştir. Sonuçlar doğrultusunda çevrimiçi bilgi arama stratejilerinin geliştirilmesine yönelik öneriler getirilmiştir. Anahtar sözcükler: çevrimiçi bilgi arama stratejileri, akademik ortalama, cinsiyet, İnternet öz yeterliği, İnternet deneyimi, eğitimsel değişken