ÇOCUK KİTAPLARINDA OYUN VE OYUNCAK KAVRAMININ İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aslı Kırman
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEYNEP ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, çocukların oyuncak algısını, seçimlerini, yaratıcılığını, oyun davranışlarını etkileme gücüne sahip olan çocuk kitaplarında "oyun ve oyuncak" kavramını incelemek; bu eserlerde sunulan oyun ve oyuncak tercihlerini, çocuğun gelişimine katkılarını, karakter özelliklerini, oyun alanlarını, oyundaki kültürel öğeleri, kendi oyuncağını yapmaya yönlendirici unsurları, oyun aracılığıyla aktarılan olumlu ve olumsuz iletileri ve tüm bunların alan yazında kabul gören, ilgili gelişimsel dönemlere uygun özellikleri hangi düzeyde taşıdıklarını ortaya koymaktır. Araştırmanın veri setini, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından Muğla Şehbal Baydur Çocuk Kütüphanesi'ne gönderilen, son beş yılda (2013-2017), bebeklikten itibaren ilköğretim döneminin sonuna kadar olan çocuklar için yazılmış (0 – 13 yaş), Türkçe basılmış 100 çocuk kitabı oluşturmaktadır. Veri toplama yöntemi olarak, döküman incelemesi; veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından literatür bilgisi rehberliğinde oluşturulan, dört bölüm ve üç ana temadan oluşan değerlendirme formu - kontrol listesi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin, analizi ve yorumlanmasında, nitel araştırmada veri analizi yöntemlerinden betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, incelenen çocuk kitaplarının 84'ünde oyun - oyuncak kavramına yer verildiği görülmüştür. Bu kitapların çoğunda, oyun - oyuncak kavramına ait özellikler, metinde (n=31) veya hem metinde, hem resimde (n=47) yer alırken; bazılarında ise, oyun - oyuncak kavramı sadece kitaplardaki resimlerde (n=6) görülmektedir. Karakterler aracılığıyla rol model olma, oyun ve oyuncakla ilgili kültürel öğeleri öğretme ve gelecek nesillere aktarma, öyküde yaratıcılığı destekleyebilecek farklı oyunlar sunma ve bunları ayrıntılı betimleme, oyun oyuncak kavramı ile ilgili uzman görüşüne başvurma özellikleri çocuk kitaplarının geliştirilmesi gereken yönleri olarak değerlendirilmiştir. Anahtar sözcükler: Çocuk, kitap, edebiyat, oyun, oyuncak