Adana ilinde sağlık önemi olan kum sineklerinin (Diptera:Psychodidae) zaman-mekansal dinamikleri ve biyo ekolojileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM OĞUZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SALİH BÜLENT ALTEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Leishmania infantum'un etken olduğu Kutanöz Leishmaniasis (KL), Çukurova Havzasının en önemli illerinden biri olan Adana'da, yüksek oranda endemik olan vektör kaynaklı bir hastalıktır. Leishmania infantum/donovani Adana ili için kanıtlanmış vektörü olan Phlebotomus tobbi (Adler and Theodor, 1930), aynı zamanda bölgenin dominant türü olarak görülmektedir. Bölgede yüksek oranda görülen bir diğer tür ise, Phlebotomus perfiliewi s.l. (Parrot, 1930)'dir. Bu türün, Türkiye ile komşu olan ülkelerde L. infantum parazitinin vektörlüğünü yaptığı bilinmektedir. Yakın zamanda, bölge genelinden bildirilen KL vaka sayılarında, yüksek oranda artış görüldüğü ve Çukurova Bölgesinde, yeni leishmaniasis etkenlerinin saptandığı bildirilmiştir. Bu çalışma kapsamında, 2006, 2011 ve 2012 yıllarında, Adana ilinde yürütülen kum sineği faunası çalışmalarından elde edilen veriler, mekansal, zamansal ve iklimsel olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, vektöriyel öneme sahip P. tobbi ve P. perfiliewi s.l. türlerinin kanatlarında, yıllar arasında görülen, boyutsal ve şekilsel farklılıklar geometrik morfometrik yöntemler kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Adana'dan, 2006, 2011 ve 2012 örnekleme dönemlerinde, toplamda 39648 kum sineği örneği toplanmış, bu örnekler üzerine yapılan analizler sonucunda ise, bölgedeki tür kompozisyonunun yıllar içinde değişim göstermediği, ancak populasyon büyüklüğü ve mevsimsel dinamiklerinde farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Geometrik morfometri analizleri, P. tobbi'nin hem erkek hem dişi bireylerine ait kanat boyutlarının yıllar içerisinde küçüldüğünü, P. perfiliewi s.l. dişi ve erkek bireylerinde ise, kanat şekillerinde yıllar arasında deformasyonların oluştuğunu ortaya çıkarmıştır. Sıcaklık ve bağıl nem değerlerinin kum sineği populasyon büyüklüklerine olan etkilerini incelenmek amacıyla, üç örnekleme dönemine ait veri toplayıcılardan elde edilen veriler istatiksel olarak sınanmıştır. Genel olarak, sıcaklığın dönemler arasında anlamlı bir değişim göstermediği ancak bağıl nem miktarında değişimler olduğu ve populasyon büyüklüklerinin bu değişimlerden, küçük ölçekte, etkilendiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bir örnekleme dönemi boyunca, incelenen alandaki tek bir lokaliteden elde edilen kum sineği verilerinin, tüm alanla ilgili populasyon dinamiği verilerini etkilediği gösterilmiştir. Bu yolla da, örneklem alan seçiminin, uzun dönemli gözlem çalışmaları için önemi ortaya çıkarıtılmıştır.