Yargı harçları (I sayılı tarife)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERSU KILIÇ KOPAN
Danışman: Satılmış Ertuğrul Akçaoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tezin konusunu oluşturan yargı harçları, 1964 tarihli 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun birinci kısmında ve bu kanunun I sayılı tarifesinde düzenlenmiştir. Harçların ve yargı harçlarının temeli ise çok daha eski tarihlere dayanmaktadır. Geçmişten bugüne yargı harçlarının gelişiminin ele alınmasının ardından, harçların hukuki niteliği ve unsurları ve harçların güncel mevzuatımızdaki durumu incelenmiştir. Güncel mevzuatın incelenmesinin yanı sıra harç sisteminin adaletli bir yapıda olup olmadığı, harçların vatandaşların adalete erişimi noktasındaki yeri, teknolojik gelişmelerin harçlar hukuku bağlamında getirdiği dönüşüm ve değişim süreci de dikkate alınmıştır. Yargı harçlarının hukuk sistemi içerisindeki yeri hemen hemen her hukuki süreçte işlemi yapan tarafların harç ödemekle yükümlü olmasından veya olabileceğinden dolayı büyük önem arz etmektedir. Bu öneme binaen yapılan tespitleri somutlaştırmak adına çalışmada istatistiki verilerden, mahkeme kararlarından, örneklerden ve ulusal yargı ağı bilişim sistemi (UYAP) üzerinden alınan örneklerden faydalanılmıştır. Yargı harçlarının tarihsel gelişimi, hukuki niteliği ve unsurları, konusu ve türleri faydalanılan bu verilerle desteklenerek değerlendirilmiştir. Suret harçları, mahkeme harçlarından başvurma harcı, celse harcı, karar ve ilam harcı, temyiz, istinaf ve itiraz harçları, keşif harcı, icra harçlarından başvurma harcı, peşin harç, icranın yerine getirilmesi harcı, tahsil harcı, icra takibinden vazgeçme harcı, cezaevi harcı, merkezi takip sistemi harcı, iflas harçları, konkordato harçları, haciz, teslim ve satış harçları hukuki süreçlerde alınan harç türleri olarak başlık başlık incelenmiştir. Geçmiş ve güncel mevzuat, istatistikler ve örnekler ışığında yargı harçlarının mali hukuk çerçevesindeki yeri bu çalışmada analiz edilmeye çalışılmıştır. Yaklaşık bir asırlık uygulaması olan fakat adalet duygusunu zedeleyecek nitelikteki çocuk tesliminin icrası aşamasında alınan harçların kaldırılması gibi harç sistemi içerisinde yapılması gereken değişiklikler araştırılmıştır. Harçlar hukuku alanında bu olumlu örneklerin geliştirilebileceği noktalar mali hukuk ilkeleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Netice itibariyle bu çalışmada yargı harçları mali hukuk odaklı olmak üzere çok yönlü olarak incelenmeye çalışılmıştır.