Türk-İslam mitolojisi bağlamında mi'râç motifi ve Türkiye kültür tarihine yansımaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERTAN ÜRKMEZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MUSTAFA HULUSİ LEKESİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hz. Muhammed'in mucizeleri arasında sıralanan miraç hâdisesi, İslâm kültür ve medeniyet dairesine dâhil olan tüm toplumlarda olduğu gibi Türk halkı arasında da önemli bir tarih olarak görülmektedir. Miraç gecesi, Türkiye kültür sahasındaki farklı İslâm algıları bağlamında yerine getirilen en önemli ibadet pratiklerinin başlangıç tarihi olarak da kabul edilmiştir. Bu çalışmada, söz konusu kabuller çevresinde geliştirilen anlatılar ve anlatılarda yer alan motiflerin; sözlü gelenek, mitoloji ve mit-ritüel ilişkisi bağlamında tahlîl edilmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda, Sünnî ve Alevî-Bektaşî geleneği ile tasavvufî çevrelerde meydana getirilen literatürün taranması sûretiyle ismi geçen çevrelerdeki miraç algısıyla ilgili olarak genel bir görünüm çizilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen algıların, dinî ve kültürel hayattaki yansımaları konusunda kültürel devamlılığı göstermesi bakımından bir zaman kısıtlamasına gidilmemiş; günümüz Türkiye'sine kadar uzanan örnekler verilmeye çalışılmıştır. Miraç hâdisesiyle ilgili olarak kaleme alınan metinlerin ve dile getirilen anlatıların genişlemesi, varyantlaşması ve işlevleri üzerinde de görüş bildirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mi'raç, Mitoloji, Dini Metinler, Sözlü Kültür, Kültür Tarihi.