Erken modern dönemde Osmanlı Habsburg sınır savunma sistemleri (1540-1664).


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET SOLAK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SERHAT KÜÇÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünyanın 1989 yılından beri içinde bulunduğu süreçte ortaya çıkan değişiklikler doğrultusunda yirminci yüzyılın sonlarına doğru sınır kavramı teknik bir terim haline gelmiştir. Bu dönüşümden sonra araştırmacılar ulus-devlet ile toprak arasındaki ilişkileri anlamak için sınır konusuna daha fazla önem vermeye başlamışlardır. Özellikle de tarihçiler sınırları fiziksel ve metaforik yaklaşımlarla daha geniş bir şekilde sosyal bilimler içine dahil etmişler ve bir sınır kuramı oluşturmaya çalışmışlardır. Osmanlı ile Avrupa güçleri arasında bir çatışma alanı olarak Balkanlara sınır kuramı çerçevesinde bakacak olursak, çoğunlukla ana suyolları boyunca kurulan Osmanlı-Habsburg sınırı çok özel bir Balkan müessesesi olarak karşımıza çıkıyor. Osmanlılar ve Habsburgların toprak kazanımları ve kaybetmeleri sonucunda sınır her defasında yeniden organize edilmiştir. Bu değişimler doğrultusunda iki imparatorluğun mücadelesi, dört yüz yıl boyunca Balkanlarda ne olup bittiğini anlamamız açısından çok önemlidir. Bu mücadelede Habsburglar, Osmanlı İmparatorluğu'nun saldırıları sonucu 1520'li yıllardan sonra tek bir komuta altında merkezi bir sınır savunma sistemi meydana getirmeye çalışmışlar, 1555-1562 yılları arasında bunu kısmen başarabilmişlerdir. Daha sonra sınır savunma sisteminin başarılı olabilmesi için modernleştirme faaliyetlerine girişmişlerdir. Bu faaliyetleri ise "Uzun Savaş" (1593-1606) engellemiştir. Tüm olumsuzluklara rağmen bu sistem on altıncı ve on yedinci yüzyıllarda Habsburg topraklarını Türklere karşı koruyan bir sur görevini yerine getirmiştir. Osmanlı İmpatorluğu ise sınır bölgesini fetih politikasının devamı için bir üs olarak değerlendirmiş, bundan dolayı sınır bölgesini geçici olarak belirlenen bir serhad olarak görmüştür. Osmanlıların Avrupa içlerine ilerlemeleri yeni sınırları şekillendirmiştir. Yeni sınırların oluşması ise bölgelerin nüfus yapısını değiştirmiş, yerel yapının katkısıyla farklı kimliklerin ve farklı insan topluluklarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, Habsburg İmparatorluğu, Balkanlar,Hırvatistan, Askeri Sınır, Statuta Valachorum, Grenzer,