Bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA KARA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET BAHA KARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli problemlerinin başında sosyal güvenlik sistemleri gelmektedir. Dünya genelinde sosyal güvenlik sistemlerinde yaşanan problemler bireyleri emeklilik dönemlerinde hayat standartlarının düşmesi riski ile karşı karşıya bırakmıştır. Birçok ülkede yapılan reformlarda, kamu emeklilik sistemlerinin yanı sıra özel yönetimli belirli katkı esaslı emeklilik planlarının rolünün arttığı görülmüştür. Bu çerçevede emeklilik tasarruflarının bireyselleşmesi artmıştır. Bireysel emeklilik sisteminde yer alan katılımcıların risk tutumları ve uygun yatırım araçlarını seçmeleri, emeklilik gelirlerini kapsamlı şekilde etkileyebilmektedir. Risk konusunda davranışsal çalışmalar, bireysel karar verme sürecini anlamaya çalışmakta ancak demografik ve sosyo-ekonomik faktörler de bireylerin risk algılarını ve emeklilik planı seçimlerini etkileyebilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma bireylerin emeklilik planı seçimlerinde risk tercihleri üzerinde demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin etkili olabileceği varsayımından hareket etmiştir. Bu tez, Türkiye'deki bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bu çerçevede katılımcıların sistemden ayrılma durumu, yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, sistemde kalma süresi ve katkı ödemesi düzeyi gibi demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin katılımcıların risk tercihleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin değerlendirilmesinde çoklu doğrusal regresyon ve lojistik regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan veri seti Anadolu Hayat Emeklilik Şirketi'nden alınan gerçek verilerden oluşmakta olup 2003-2012 dönemlerini kapsamaktadır. Yapılan analizlerde bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihleri bütün veri seti ve katılımcıların sistemden ayrılma durumu ve eğitim durumlarına göre oluşturulan alt veri setlerinde incelenmiş ve değişimler yorumlanmıştır. Lojistik regresyon yönteminde, katılımcının cinsiyeti, sistemden ayrılma durumu, medeni durumu, katkı ödemesi düzeyi, sistemde kalma süresi ve eğitim durumu değişkenleri katılımcıların sistemde kaldığı döneme ilişkin yatırım seçiminde risk tercihini etkileyen önemli değişkenler olarak tespit edilmiştir. Ancak katılımcının yaşının sistemde kaldığı döneme ilişkin yatırım seçiminde risk tercihini etkileyen önemli bir değişken olmadığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal Güvenlik Sistemleri, Bireysel Emeklilik Sistemi, Risk Tercihi