Batılı seyyahlara göre İstanbul'un gayrimüslim ahalisi (1553-1673)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİRDEVS ÇETİN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RÜYA KILIÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, 1553-1673 döneminde İstanbul'u ziyaret eden Avrupalı seyyahların kayıtlarından gayrimüslim Osmanlı tebaasının bir tasvirini elde etmektir. Gezi notları, seyyahların önyargılarını taşımaları sebebiyle eleştirilseler de, tarihsel gerçeklerle bütünleşen önemli ayrıntılar içeren kaynaklardır.Doğu kültür ve mirasının Batı'ya aktarılmasında son derece önemli rol oynayan seyyahlar, ziyaret ettikleri İstanbul'u ve ahalisini dikkatle gözlemlemişlerdir. İzlenimleri sayesinde XVI.-XVII. yüzyıl İstanbul'unda yaşayan gayrimüslimlerin sosyal, kültürel ve dinî hayatlarına dair oldukça net bir panorama elde edilmiştir. Bu panoramanın en belirgin özelliklerinden biri, İstanbul'un kavşak noktası olmasıdır. Bu kavşakta karşılaşan başlıca unsurlar, seyyahlar ve gayrimüslim Osmanlı tebaasıdır. Gayrimüslimlerden özellikle Rumların seyyahlara bilgi, belge, kitap ve diğer değerli eserlerin temini konusunda rehberlik etmiş olmaları panoramanın bir başka dikkat çekici özelliğidir.Bunun yanında, seyyahların, İstanbul'un gayrimüslim ahalisi konusunda sunduğu verilerden, halinden memnun ve kuyumculuktan çok para kazanan bir Rum toplumu; ticaret ve zanaatla meşgul ve seyyahlara göre fiziksel özellikleri Türklere çok benzeyen bir Ermeni cemaati; diğer cemaatlere kıyasla Osmanlı Sarayı'na daha yakın; iç ve dış ticaretle meşgul bir Yahudi cemaati ile karşılaşıyoruz. Bunların yanında Türkçe konuşan Hıristiyanlar olarak seyyahların ilgisini çeken Karamanlı Hıristiyan cemaati ile yarı göçebe halde yaşayan, ama günümüzdeki kadar ?tantanalı? hayatları olmayan Çingeneleri de unutmamak gerekir.