Okul öncesi eğitimde örgütsel iklimin öğretmen performansına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEFHARET VEZİROĞLU ÇELİK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TÜLİN GÜLER YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız ana okulları ve ilkokul ana sınıflarında görev yapmakta olan okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin çalıştıkları okullardaki iş ortamına ilişkin algılarını belirlemek ve bu algının sınıf içi performansları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin iş ortamına ilişkin algıları, çalıştıkları okullardaki örgütsel iklime ilişkin değerlendirmeleri ile incelenmiştir. Araştırmanın evrenini 2012-2013 öğretim yılında Ankara ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız ana okulları ve ilkokul ana sınıflarında görev yapan 2651 okul öncesi eğitim öğretmeni oluşturmakta, örnekleminde 214 öğretmen yer almaktadır. Araştırmanın verileri okul öncesi eğitim veren kurumlarda örgütsel iklimi inceleyen Erken Çocukluk İş Ortamı Anketi ile okul öncesi eğitimde öğretmen niteliğini ve performansını değerlendirmek amacıyla kullanılan ve eğitimde yapılandırmacı yaklaşımı temele alan Erken Çocukluk Sınıf Gözlem Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde iki düzeyli Hiyerarşik Lineer Modelleme (HLM), çoklu doğrusal regresyon ve korelasyon analizlerine başvurulmuştur. Araştırmanın bağımsız değişkenleri arasında korelasyon analizleri, bağımsız değişkenlerle bağımlı değişkenler arasında HLM ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmanın analizlerinde HLM 7.00 istatistik programı kullanılmıştır. Bunun yanında betimleyici istatistiklerin yapılması, verilerin HLM 7.00 programı için uygun yapıya dönüştürülmesi ve düzenlenmesinde SPSS 18 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarında okul türünün öğretmen performansının güçlü bir yordayıcısı olduğu ortaya çıkmıştır. Bağımsız ana okullarında çalışan öğretmenlerin örgütsel iklime ilişkin algılarının, ilkokul ana sınıflarında çalışan öğretmenlere göre daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bağımsız ana okullarında öğretmen performansının daha yüksek olduğu, bu öğretmenlerin uyguladıkları eğitimde yapılandırmacı yaklaşımı daha çok temele aldıkları, çocuk merkezli uygulamalara daha çok yer verdikleri ve çocuklarla doğrudan etkileşim kurmaya daha çok zaman ayırdıkları bulunmuştur. Öğretmenlerin performanslarına en çok etki eden örgütsel iklim değişkenlerinin ise çalıştıkları okullardaki yöneticinin desteği, kural ve uygulamalardaki açıklık, fiziksel ortam, eğitimsel hedefler üzerinde uzlaşı olduğu görülmüştür. İki düzeyli HLM analizleri sonucunda öğretmen performansının okul türleri arasında farklılaşmasındaki en önemli etkenlerin, öğretmenlerin öğrenim düzeyi ve yönetici desteğine ilişkin algıları olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları göz önünde bulundurulduğunda ülkemizde okul öncesi eğitim veren kurumlarda yöneticilerin nitelikli eğitim uygulamaları, eğitim programı, çocuk gelişimi gibi konulara ilişkin bilgilerinin arttırılması ve liderlik becerilerinin geliştirilmesi sağlanmalıdır. Okul öncesi eğitim alanında görev yapan öğretmenlerin de çocuğu merkeze alan yapılandırmacı eğitim uygulamaları konusunda desteklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle hizmet içi eğitimlerin hem öğretmenler hem yöneticiler için kolay ulaşılabilir, uygulamalı ve sürdürülebilir olması sağlanmalıdır. Öğretmenlere lisansüstü eğitim programları veya eğitim seminerleri gibi eğitim olanakları sunularak onların mesleki açıdan gelişmelerine yardımcı olunmalıdır. Ayrıca örgütsel iklim ve öğretmen performansı açısından daha nitelikli olan bağımsız ana okullarının ülke genelinde yaygınlaştırılması sağlanmalıdır. Anahtar Sözcükler: Örgütsel iklim, okul öncesi eğitim, HLM, öğretmenperformansı, yapılandırmacı yaklaĢım