Toplumsal cinsiyete duyarlı eğitim programının okul öncesi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algısına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE SELCEN ASLAN
Danışman: Berrin Akman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Eğitim Programının okul öncesi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algısına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında karma yöntem araştırmalarından gömülü (içe yerleşik) desen kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde karma yöntem örnekleme tekniklerinden sıralı ve eşzamanlı karma yöntem örneklemi kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyete ilişkin konulara yönelik ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla bir ihtiyaç analizi süreci gerçekleştirilmiştir. İhtiyaç analizinin nitel boyutuna 251, nicel boyutuna 311 öğretmen adayı katılmıştır. İhtiyaç Analizi Formu ve Toplumsal Cinsiyet Algı Ölçeği (TCAÖ) yoluyla elde edilen verilerin analizi sonucunda okul öncesi öğretmen adaylarına yönelik toplumsal cinsiyete ilişkin bir eğitimin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu bulgular çerçevesinde Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Eğitim Programı hazırlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında deney grubunda yer alan 29 ve kontrol grubunda yer alan 10 okul öncesi öğretmen adayıyla odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonrası deney grubundaki katılımcılara eğitim programı uygulanmış ve eğitim programının okul öncesi öğretmen adaylarına olan etkisi incelenmiştir. Deney grubundaki okul öncesi öğretmen adaylarının görüşleri analiz edildiğinde, eğitim programının toplumsal cinsiyete ilişkin farkındalıklarını artırdığı ifadesinin öne çıktığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre deney grubundaki öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algılarına ilişkin ön test son test puan farkları arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algılarında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır. Programın etki büyüklüğü incelendiğinde orta düzeyde bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Eğitim Programının okul öncesi öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algısı üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.