Antrenör-sporcu ilişki kalitesiyle kolektif yeterlik arasında takım referanslı yükleme uyumunun aracı etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Egzersiz ve Spor Psikolojisi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OLGU MENEVŞE
Danışman: Deniz Durdubaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Takım sporlarında, sporcuların ve antrenörlerin müsabaka sonuçlarına yönelik yüklemeleri, takım dinamikleri ve performans algısı açısından kritik bir rol oynamaktadır. Özellikle, takım referanslı yüklemelerin uyumu, takım içi uyumu artırarak çatışmayı azaltmakta, daha güçlü bir sosyal kimlik ve kolektif yeterlik gelişimini desteklemektedir. Ancak, literatürde antrenör-sporcu ilişkisi ile kolektif yeterlik arasındaki ilişkinin, takım referanslı yüklemeler bağlamında nasıl şekillendiğini inceleyen bütüncül bir araştırma bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmada amaç; antrenör-sporcu ilişki kalitesi ve kolektif yeterlik arasındaki ilişkide takım referanslı yüklemelerin uyumunun aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya Ankara ilinde bulunan lisanslı 14 yaş ve üzeri 270 sporcu (X̄yaş=17.10±4.49) ve katılımcıların takımlarındaki baş antrenörler (X̄yaş=35.48±10.43, n=25) katılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Demografik Bilgi Formu, Antrenör-Sporcu İlişkisi Ölçeği, Kolektif Yeterlik Ölçeği ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan Takımlar İçin Nedensel Boyutlar Ölçeği kullanılmıştır. Aracılık modelini test etmek için Hayes PROCESS Makro Model 4 kullanılmıştır. Antrenör sporcu ilişki kalitesinin kolektif yeterliğe doğrudan etkisi (b= 1.20, SH = .43, %95 GA [.365, 2.03]) ve toplam etkisi (b= 1.57, SH = .44, %95 GA [.702, 2.45]) pozitif yönde anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Antrenör-sporcu ilişki kalitesi ile kolektif yeterlik arasındaki ilişkide, takım kontrolü boyutundaki yükleme uyumunun (b = .212, SH = .09, %95 GA [.067, .414]) ve istikrar boyutundaki yükleme uyumunun (b = .221, SH = .12, %95 GA [.025, .483]) anlamlı ve olumlu yönde aracılık ettiği bulunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, kaliteli bir antrenör-sporcu ilişkisinin sporcuların gelecekteki durumları istikrarlı bir şekilde takım olarak kontrol edebileceğine dair uyum içinde olmasını ve bu uyumun da takımın bir şeyi yapabilme gücüne olan inancı arttırdığını göstermiştir.