Türkiye'deki ziraat fakültelerinin tarımsal araştırma eğilimleri: 1996-2011 yıllarının bibliyometrik analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAN BESİMOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NAZAN UÇAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 1996-2011 yılları arasında tarım konusunda yayımlanan araştırma makalelerinin analiz edilerek, hangi konularda yoğunlaşıldığının ve oluşmakta olan tarımsal araştırma eğilimlerinin belirlenmesi; tarım politikalarıyla uyumlu araştırma yapılıp yapılmadığının saptanmasıdır. Araştırmada sosyal ağ analizi ile tarımsal bilgi yapısı ve gelişmekte olan eğilimler görselleştirilmiş; Yaşam Bilimleri Veri Tabanı (YBVT) ve Web of Science'da (WoS) yer alan Türkiye ziraat fakültesi adresli yayınlar ile yurt dışı ziraat fakülteleri araştırmaları arasındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenmiştir. Bu kapsamda araştırmada üç farklı veri seti kullanılmıştır. YBVT'de yer alan ziraat fakültesi adresli 7.471, WoS'da yer alan Türkiye adresli 7.183 ve yurt dışı adresli 152.358 yayın 1996-2001, 2002-2006 ve 2007-2011 olarak üç döneme ayrılarak bibliyometrik yöntemle analiz edilmiştir. YBVT'da yer alan yayınların konu terimleri (CABICODE) ve kontrollü kelimeleri, WoS'da yer alan yayınların CAB Direct veri tabanından sorgulanarak işlenen CABICODE terimleri, yazarların belirlediği anahtar sözcükler ve WoS kategorileri analiz edilmiştir. YBVT kontrollü kelimeleri, WoS Türkiye ve yurt dışı adresli yayınların anahtar sözcükleri sosyal ağ analizi yöntemiyle görselleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 1996-2011 yılları arasında Devlet Planlama Teşkilatı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, TÜBİTAK, TÜBİTAK Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu ve akademisyenlerin görüşlerinin yer aldığı öneriler ve tarımsal araştırma politikaları derlenmiştir. Araştırma sonucunda tarımsal araştırma politikalarında belirlenen öncelikler ve ağırlık verilmesi istenen, özellikle doğal kaynaklardan hayvan, bitki ve su kaynakları, biyoteknoloji, çevre bilimleri, genetik çeşitlilik konularında araştırma sayısının yıllar içinde artış gösterdiği saptanmıştır. Yurt dışı ziraat fakültelerinde biyokimya ve moleküler biyoloji, genetik ve kalıtım, mikrobiyoloji, hücre biyolojisi alanlarında önemli oranda yayın bulunmaktayken, Türkiye'deki yayınlarda bu konular çok daha düşük oranlardadır. Yurt dışı yayınlarında şehir tarımı, karbon biriktirme, korumacı tarım gibi konularda yayın sayıları yükseliş gösterirken, Türkiye'de bu konularda henüz yeterli seviyede araştırma yapılmadığı saptanmıştır. Tarımsal araştırma politikalarında yer almasına rağmen transgenik bitkiler ve GDO'lu ürünler konularında az sayıda araştırma yapılmıştır. Tarım, bitki ve gıda bilimleri konularında yapılan araştırma sayısı gittikçe azalırken; kimya, çevre bilimleri, biyokimya ve moleküler biyoloji vb. gibi alanlarda araştırma sayısı artmaktadır. Bu da tarım disiplininde daha özel ve disiplinlerarası araştırmalarla farklı konularda çalışmaların yapılmaya başlandığını göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Tarımsal araĢtırmalar, bibliyometri, sosyal ağ analizi, tarımsal araĢtırma politikaları, anahtar sözcük ortak-görülme, tarımsal araĢtırma eğilimleri