Lizozomal depo hastalığı olan Gaucher hastalığında otofaji mekanizmasının moleküler düzeyde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELTEM TEMEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SERAP DÖKMECİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Temel, M. Lizozomal depo hastalığı olan Gaucher hastalığında otofaji mekanizmasının moleküler düzeyde incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2013. Lizozomlar, hücrenin en önemli yıkım organelleridir. Lizozomların fonksiyonları, lizozomal hidrolazlar ve lizozom zarında bulunan lizozomal zar proteinlerinin uyumlu çalışmasına bağlıdır. Bu proteinleri kodlayan genlerde meydana gelen mutasyonların lizozom işlevlerini bozarak, hücre içinde substratların birikmesine ve LDH?ye neden olduğu belirlenmiştir. Hücresel temel yıkım mekanizması olan otofajide yıkım lizozomlarda gerçekleşmektedir. LDH; lizozomlarda biriken substratlar ile lizozom- otofagozom füzyonunun bozulması ve otofajik akışın bloke olması etkendir. Gaucher hastalığı, lizozomal zar glikoprotein olan glikoserebrosidaz geninde meydana gelen mutasyon ya da bu enzimin kofaktörü olan Sapozin C?nin mutasyonu sonucunda hücre içinde glikozilseramid ve diğer glikolipidlerin birikmesiyle ortaya çıkan bir LDH?dir. Farklı genotipik özellik gösteren altı Gaucher hastasında, otofajik vezikül çekirdeklenme aşamasında rol oynayan Beklin-1 ile kese uzaması ve kapanmasında rol oynayan ATG3, ATG5, ATG12, ATG4C, LC3 ve GABARAP gen ifadeleri normal ve açlık koşullarında fibroblast hücrelerinde nicel gerçek zamanlı PZR ile analiz edilmiştir. İncelenen otofaji gen ifadelerinin kontrol fibroblast hücrelerinde açlığın oluşturulmadığı koşullar ile karşılaştırıldığında, açlık durumuna göre artış gösterdiği tespit edilmiştir. Hücre içi açlığın oluşturulmadığı koşullarda elde edilen nicel analiz sonuçları, Gaucher hastalarında otofaji yolağının değiştiğini göstermiştir. Özellikle ATG4C ve ATG5 gen ifadeleri tüm hastalarda azalmıştır. TBA?dan elde edilen korelasyon matriksi ile GAPDH gen ifadesine kıyasla Beklin-1, ATG5, ATG4C ve ATG3 genlerindeki varyasyonların birbirleriyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Bu durum otofajik veziküllerin çekirdeklenmesi ve izolasyon membranının uzaması aşamalarında rol alan genlerin ifadelerinde, yüksek oranda korelasyon olduğunu göstermektedir. Gaucher hastalarında, otofaji mekanizmasının lipid konjugasyonu sürecinde inhibisyon olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Glikoserebrosidaz, Sapozin C, nicel analiz.