ARGÜMANTASYONA DAYALI SOSYOBİLİMSEL KONU TEMELLİ FEN ÖĞRETİMİNİN ETKİLİLİĞİNE YÖNELİK KARMA YÖNTEM ARAŞTIRMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SUNA LİMAN

Danışman: Kaan Batı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, argümantasyona dayalı sosyobilimsel konu temelli fen öğretiminin ortaokul öğrencilerinin sosyobilimsel konulara yönelik tutumları, farkındalıkları ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Ayrıca, bu uygulamanın öğrencilerin argümantasyon yetkinliklerini nasıl etkilediği ve bu sürece ilişkin öğrenci görüşleri araştırılmıştır. Çalışma, karma araştırma yöntemlerinden olan iç içe deseni kullanarak, yarı deneysel ön test son test kontrol gruplu desen ile gözlemsel durum çalışmasını eş zamanlı yürütmüştür. Araştırma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Ankara'da öğrenim gören, 53 deney ve 50 kontrol grubundan oluşan toplam 103 yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Nicel veriler Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Sosyobilimsel Farkındalık Ölçeği ile toplanırken; nitel veriler odak grup görüşmeleri, gözlem ve doküman analizi teknikleriyle elde edilmiştir. Araştırmanın nicel bulguları, uygulanan öğretim yönteminin deney grubu öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerini (p .05), nitel bulgular, bu yaklaşımın öğrencilerin farkındalık düzeyinin kalitesinde ve derinliğinde önemli bir iyileşme sağladığını ortaya koymuştur. Argümantasyon yetkinliklerine ilişkin nicel bulgular ise toplam puanlarda anlamlı bir artış göstermiştir (p <.01). Veri, Akıl Yürütme ve Destekleyici bileşenlerinde istatistiksel olarak anlamlı gelişim gözlemlenmiştir. Ancak, karşıt iddiaları çürütme becerisi olarak tanımlanan ve bilişsel açıdan en karmaşık olan çürütücü bileşeninde nicel olarak anlamlı bir gelişme gözlemlenmemiştir. Nitel bulgular öğrencilerin süreci genel olarak eğlenceli ve keyifli bulduklarını, tartışmaktan hoşlandıklarını ve fen derslerine olan ilgi ve katılımlarının arttığını açıkça ifade etmiştir.