Kapitalizmin istikrarsızlığı: Veblen, Keynes ve Minsky
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLENAY BAŞ DİNAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HÜSEYİN ÖZEL
Özet:20.yy'ın son dönemlerinden beri Dünya'yı sarsan büyük finansal krizler neoklasik iktisadın kapitalist sistemde istikrarsızlıkların ortaya çıkmayacağı yolundaki argümanının tartışılmasına yol açmıştır. Bu krizler cari krizlerin daha heterodoks modellerle ele alınması gerektiği yolundaki düşünceye ilgiyi artırmıştır. Bu tezde, Veblen, Keynes ve Minsky'nin ekonomide ortaya çıkan istikrarsızlıklara ilişkin teorileri incelenmiştir.Kapitalizmin farklı dönemlerini incelemelerine rağmen bu iktisatçıların görüşleri arasında önemli benzerlikler bulunmaktadır. Söz konusu benzerliklerden en önemlisi, bu iktisatçıların her birinin parayı iktisadi faaliyet düzeyini etkileyen bir değişken olarak analizlerine dahil etmeleri ve bu çerçevede parasal üretim ekonomisi çerçevesinde analizlerini sürdürmeleridir. Bu iktisatçılar, kapitalizmin istikrarsız yapısına dikkat çekmişler ve kapitalizmde ortaya çıkan istikrarsızlıkları da büyük ölçüde finansal faaliyetler ile reel faaliyetler arasındaki gerilimle açıklamışlardır. Bu analizler arasındaki bir diğer benzerlik ise, kar beklentilerindeki değişmelerin ekonomiyi krizlere ve depresyona sokan temel bozucu güç olarak alınmasıdır. Son olarak, her üç iktisatçı da gerek neoklasik iktisadi analizin katı çekirdek olarak nitelendirilen varsayımlarına gerek de istikrarsızlıkları ele alış ve değerlendiriş biçimine karşı çıkmışlardır.Veblen, Keynes ve Minsky'nin gerek ekonomik istikrarsızlıklara yönelik açıklamalarında gerek de benimsedikleri yöntemsel yapıda aralarında pek çok ortak nokta olmakla birlikte önemli farklılıklar da bulunmaktadır. Yazında söz konusu benzerliklerden ve farklılıklardan yola çıkarak bu iktisatçıların analizleri arasında tamamlayıcılık ilişkisinin kurulabileceğini ileri süren pek çok çalışma bulunmaktadır.Bu tezin amacı da, Veblen, Keynes ve Minsky arasında bir tamamlayıcılık ilişkisi kurulabileceğini öne sürmektir. Ancak bu tezde yazındaki diğer çalışmalardan farklı olarak bu tamamlayıcılık ilişkisinin Veblen'de bulunan ancak Keynes ve Minsky'de yer almayan üç unsur üzerinden kurulabileceği ileri sürülmektedir. Bu unsurlardan birincisi, Veblen'in iş çevrimleri (business cycles) teorisinin temelini oluşturan varlık fiyatları balonları (asset prices bubbles) sorunudur. İkincisi, günümüzde davranışsal finansın en önemli tartışma konularından biri olan ?içeridekiler? (insider) ve ?dışarıdakiler?in (outsider) davranışlarının finansal istikrarsızlık sürecindeki rolleridir. Bu tezde tamamlayıcılık ilişkisinin kurulabileceği düşünülen üçüncü unsur da teknolojik değişmenin neden olduğu maliyet düşüşlerinin sürece dahil edilmesidir. Bu şekilde, günümüz ekonomilerinde ortaya çıkan finansal istikrarsızlıkları açıklamakta önemli olan bazı unsurlara analizinde yer vermesi nedeniyle Veblen'in iktisadi analizinin Keynes ve Minsky'nin iktisadi analizine katkıda bulunabileceği ileri sürülmektedir.