Investigation of the effect of heroin on glutathione metabolism at metabolomic level
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞİLAN ÇATAK
Danışman: Suna Sabuncuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eroinin Glutatyon Metabolizması Üzerindeki Etkisinin Metabolomik Düzeyde Araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasötik Toksikoloji Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2023. Eroin, sentetik bir opioid türevleri arasında yer alan ve bağımlılık yapma potansiyeli oldukça yüksek olan bir maddedir. Eroin kullanımına bağlı olarak ciddi toksik etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu etkilerin ortaya çıkmasında farklı pek çok mekanizma etkili olmakla birlikte, ana toksik etki mekanizması içinde oksidatif stres oluşumu ve glutatyon (GSH) tüketimi de yer almakta, kullanıcılarda ciddi oksidatif hasar meydana getirmektedir. Bu tez çalışmasında SH-SY5Y nöroblastoma hücre hattında eroinin glutatyon metabolizması üzerindeki etkilerinin hem hedefli hem de hedefsiz metabolomik analizlerle araştırılması, in siliko modelleme yöntemleri ile GSH yolağındaki enzimlerle eroinin ilişkisinin ortaya konması, N-asetilsistein (NAC) ile N asetilsistein amidin (NACA) bu toksisite üzerindeki olası etkilerinin ortaya konarak bağımlılardaki genel sağlık durumlarına katkı sunacak bir ön çalışma yapılması amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular, eroine bağlı oluşan sitotoksik cevabın NAC ve NACA uygulaması ile önlendiği, ayrıca GSH düzeylerinde eroin uygulaması ile görülen azalmanın da GSH öncü maddeleri ile engellendiği belirlenmiştir. Ancak NAC ve NACA kıyaslandığında koruyuculukları açısından aralarında analamlı bir fark görülmemiştir. Ayrıca yapılan in siliko moleküler modelleme çalışmalarında GSH yolağındaki önemli enzimlerden biri olan glutatyon transferaz ile eroinin en önemli metaboliti olan morfin arasında anlamlı bir bağlanma belirlenmiştir. Metabolomik çalışmaları da hem glutatyon hem de sistein metabolizma yolaklarının eroin uygulaması ile değiştiğini ve eroin toksisitesinde bu hedeflerin önemli olduğunu göstermiştir. Yapılan literatür taramasında eroin toksisitesine karşı N-asetilsistein ile N-asetilsistein amidin karşılaştırmalı etkisinin metabolomik düzeyde incelendiği bir çalışmaya rastlanmamış olup, ileride klinikte de eroin bağımlıları üzerinde uygulanabilecek bir alternatif yaklaşımın geliştirilmesine katkıda bulunulması planlanmaktadır. Dolayısıyla, planlanan çalışma ile elde edilecek veriler, söz konusu bilimsel boşluğun dolmasına katkıda bulunacaktır.