Talep etme geri çekilme iletişim örüntüsü ve evlilik uyumu: Bağlanma yaklaşımına dayalı bir çift modeli
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAŞAK KARAGÖZ OKUTAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SAİT ULUÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı bağlanma boyutları, bakım verme stilleri, cinsel davranış sistemi alt amaçlarıyla evlilik uyumu arasındaki ilişkileri; bu ilişkilerde talep etme- geri çekilme iletişim örüntüsünün aracı rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda yürütülen birinci çalışmanın örneklemi 143 evli katılımcıdan, ikinci çalışmanınkiyse 210 evli çiftten oluşmaktadır. Çalışmalarda İlişki Doyumu Ölçeği, Çift Uyum Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri- II, Cinsel Davranış Sistemi Alt Amaçları Ölçeği, Bakım Verme Ölçeği, İletişim Şekilleri Ölçeği kullanılmıştır. Birinci çalışmada Cinsel Davranış Sistemi Alt Amaçları Ölçeği'nin Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. CDSAAÖ'nün kabul edilebilir sınırlarda geçerliğe, güvenirliğe sahip olduğu görülmüştür. İkinci çalışmada Aktör Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli (APIM) yoluyla modellerin sınanması için bir dizi yol analizi uygulanmış, evlilik süresi kontrol edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; bağlanma kaygısı yüksek kadınlar, çatışma çözümünde sıklıkla kendilerini talepkar erkekleri kaçınmacı algılamakta, bu durum erkeklerin evlilik uyumlarını düşürmektedir. Eşlerine sıklıkla kontrolcü-kompulsif bakım veren kadınlar, çatışma çözümünde sıklıkla kendilerini talepkar erkekleri kaçınmacı algılamakta, bu durum kendi evlilik uyumlarını azaltmaktadır. Öte yandan, bu kadınlar çatışma çözümünde erkekleri daha talepkar kendilerini daha kaçınmacı da algılayabilmekte, bu durum erkeklerin evlilik uyumlarını azaltmaktadır. Erkeklerin bakım verme kaçınması arttıkça, kadınlar ilişkilerinde erkeğin talep ettiği kadının geri çekildiği örüntünün sıklığının düştüğünü bildirmekte, bu durum erkeklerin evlilik uyumunu yükseltmektedir. Kadınların ilişkiyi sürdürme amacıyla cinsel davranışlarda bulunmaya başlaması, evlilik uyumlarını doğrudan; kadınların ilişkilerinde algıladığı kadının talep ettiği erkeğin geri çekildiği örüntünün sıklığını arttırarak dolaylı olarak azaltmaktadır. Ayrıca kadınların bu eğilimi, erkeklerin ilişkilerinde algıladığı erkeğin talep ettiği kadının geri çekildiği örüntünün sıklığını azaltarak erkeklerin evlilik uyumlarını yükseltmektedir. Kadınların cinsellikle ilgili olumlu tepkilerinin azalması, evlilik uyumlarını doğrudan düşürmektedir. Öte yandan, cinsellikle ilgili olumlu tepkileri artttıkça, ilişkilerinde sıklıkla kendilerini talepkar, erkekleri kaçınmacı algılamakta; bu durum kendi evlilik uyumlarını dolaylı olarak arttırmaktadır. Sonuçlar ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler Talep etme geri çekilme, evlilik uyumu, bakım verme stilleri, cinsel davranış sistemi alt amaçları, APIM