Futbolda grassroots antrenörlerinin özerklik destekleyici antrenman yaklaşımına ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ZOZİK
Danışman: Emine Çağlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de grassroots düzeyinde görev yapan futbol antrenörlerinin özerklik destekleyici antrenman yaklaşımına ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu yaklaşımın uygulanabilirliğini, sınırlılıklarını ve potansiyel katkılarını derinlemesine incelemektir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemleri kullanılarak seçilen ve en az bir yıllık grassroots deneyimine sahip 16 futbol antrenörü oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler yoluyla toplanmış; kayıtlar çözümlenmiş, kodlanmış ve betimsel analiz yöntemiyle yorumlanmıştır.Bulgular, antrenörlerin büyük çoğunluğunun "özerklik destekleyici yaklaşım" kavramıyla ilk kez araştırma sürecinde karşılaştığını, ancak uygulamada bu yaklaşımın bazı unsurlarını farkında olmadan ve çoğunlukla antrenmanların sonunda eğlence amaçlı etkinliklerde kullandıklarını göstermektedir. Antrenörlerin özerkliği çoğu zaman "çocuğu tamamen serbest bırakmak" olarak yanlış yorumladıkları görülmüştür. Buna bağlı olarak, yaklaşımın uygulanabilirliğinin çocukların "şımarabileceği", antrenör otoritesinin zayıflayabileceği veya velilerin müdahaleleriyle süreçlerin sekteye uğrayabileceği inancıyla sınırlı bir çerçevede değerlendirildiği anlaşılmaktadır.Öte yandan antrenörler, doğru şekilde uygulandığında özerklik desteğinin çocukların bilişsel becerilerini, karar verme yetkinliklerini, problem çözme becerilerini, sorumluluk alma davranışlarını, özgüvenlerini ve sosyal uyumlarını geliştirebileceğini ifade etmişlerdir. Ayrıca antrenör-oyuncu ilişkisinde güçlenme, iletişimde açıklık ve takım içi etkileşimde artış gibi olumlu etkiler beklediklerini belirtmişlerdir. Ancak yaklaşımın sürdürülebilirliğinin yaş grubu özellikleri, tesis ve ekipman imkânları, antrenörün pedagojik bilgi düzeyi ve kulüp–veli baskıları gibi çoklu faktörlere bağlı olduğu görülmektedir.Sonuç olarak çalışma, grassroots futbol bağlamında özerklik destekleyici yaklaşımın hem yüksek potansiyel taşıdığını hem de yanlış anlamalar, yapısal kısıtlar ve kültürel normlar nedeniyle uygulamada önemli zorluklar barındırdığını ortaya koymaktadır.