ERGEN-EBEVEYN İLİŞKİLERİ: BİR MODEL TESTİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE FEYZA AKTAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İBRAHİM YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, ergenlerin ebeveynleriyle kurdukları ilişkinin niteliğini etkileyen etmenleri belirlemektir. Bu kapsamda eş desteği, akran ilişkisi, kardeş ilişkisi ve ebeveyn öz-yetkinliği değişkenlerinin ergen-ebeveyn ilişkisine etkisi incelenmiştir. Ayrıca ele alınan değişkenlerden ergen-ebeveyn ilişkisini ölçmek için Ergen-Ebeveyn İlişkileri Ölçeği (EEİÖ) ve kardeş ilişkisi değişkenini ölçmek için Kardeş İlişkileri Ölçeği (KİÖ) geliştirilmiştir. Bu amaçla araştırmada iki farklı çalışma grubuyla çalışılmıştır. İlk çalışma grubunda yer alan 782 lise öğrencisi ve ebeveynden elde edilen verilerle ergen-ebeveyn ilişkisini etkileyen etmenler belirlenmiştir. Ölçeklerin geliştirilmesi kapsamında ulaşılan ikinci çalışma grubunda 458, 249 ve 217 lise öğrencisinden oluşan üç farklı grup yer almaktadır. Çalışma kapsamında veri toplama araçları olarak, Ergen-Ebeveyn İlişkileri Ölçeği, Eş Destek Ölçeği, Akran İlişkileri Ölçeği, Kardeş İlişkileri Ölçeği, Anababalık Yetkinliği Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin işlenmesi ve çözümlenmesinde, SPSS 21, LISREL 8.8 ve AMOS 21 paket programlarından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde ise açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, yapısal eşitlik modeli ve betimleyici istatistikler kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ergenlerin ebeveynleriyle kurdukları ilişkinin niteliğini ölçmek için geliştirilen Ergen-Ebeveyn İlişkileri Ölçeği'nin ve ergenlerin kardeşleriyle kurdukları ilişkinin niteliğini ölçmek amacıyla geliştirilen Kardeş İlişkileri Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir ölçme araçları olduğunu göstermiştir. EEİÖ ve KİÖ'nün geçerliği açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, güvenirliği ise Cronbach Alpha ve testi yarılama yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Araştırmada ergen-ebeveyn ilişkilerini etkileyen etmenlerin belirlenmesi için ise yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Ayrıca kardeş ilişkisi değişkeninin kısmi aracılık etkisinin incelenmesi amacıyla bootstrapping işleminden yararlanılmıştır. Ergen-ebeveyn ilişkisi model testi sonuçları, eş desteği, akran ilişkisi ve kardeş ilişkisi değişkenlerinin doğrudan manidar olarak olumlu yönde ergen-ebeveyn ilişkisini etkilediğini göstermektedir. Öte yandan ebeveyn öz-yetkinliği değişkeni ergen-ebeveyn ilişkisini olumsuz yönde manidar olarak etkilemektedir. Ayrıca çalışma kapsamında ebeveyn öz-yetkinliğinin kardeş ilişkisi aracılığıyla ergen-ebeveyn ilişkisini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve araştırmacılara, alan çalışanlarına, politika yapıcılara ve ebeveynlere yönelik önerilerde bulunulmuştur. Ergen-ebeveyn ilişkisi, ekolojik sistem yaklaşımı, yapısal eşitlik modeli.