Alfa-sinüklein fibrili ile oluşturulan Parkinson hastalığı hücre kültürü modelinde Sfingosin-1-fosfat ve SEW2871'in otofajiye etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi Ve Etik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL AKYEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Banu Cahide Tel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Parkinson hastalığı (PH), alfa-sinüklein (a-sin) birikimi ve nigral dopaminerjik nöron kaybı ile karakterize nörodejeneratif bir hastalıktır. Çözünmeyen a-sin fibrilleri, lipitler ve disfonksiyonel organelleri de içeren Lewy cisimciklerini oluşturur. Lipit homeostazındaki bozulmaların yanı sıra otofaji yolağındaki işlev kaybı da hücre içi a-sin agregasyonuna neden olur. Sfingosin-1-fosfat (S1P), sfingolipit ailesine ait biyoaktif bir lipittir ve S1P reseptör-1 (S1PR1) üzerinden nöroprotektif etkilere sahiptir. Ancak S1P yolağının otofaji ve PH patogenezindeki rolü anlaşılamamıştır. Bu çalışmada, S1P ve S1PR1 agonisti SEW2871'in hücre içi a-sin birikimi ve otofaji yolağı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Farklı sonikasyon parametrelerinin a-sin fibril uzunluğuna etkileri transmisyon elektron mikroskobu ile incelenmiştir. Sıfır derece santigratın altındaki sıcaklıkta ardışık sonikasyon darbeleriyle ortalama uzunluğu 100 nm altında fibriller elde edilmiştir. SH-SY5Y hücrelerinde karakterize fibriller ile a-sin birikimi indüklenmiş ve S1P ile SEW2871 tedavileri uygulanmıştır. Uygulama sonrası a-sin birikimi ile otofajiye ilişkin proteinler (mTOR, beklin-1, p62, LC3B) immünblot ve immünfloresan yöntemleriyle değerlendirilmiştir. S1P ve SEW2871, kısmen S1PR1 aracılı mTOR inhibisyonu üzerinden otofajiyi aktive ederek a-sin birikimini azalttığı saptanmıştır. S1P ve SEW2871 tedavileri p62 ve LC3B yıkımını artırarak a-sin'in otofajik yıkımını artırmış ve beklin-1 düzeyini artırarak otofagozom oluşumunu sağlamıştır. Sonuçta, S1P ve SEW2871 otofajiyi düzenleyerek a-sin birikimini azaltmada PH tedavisinde potansiyel terapötik bir hedef olabilir.