Geleneksel Osmanlı-Türk gazellerinde terennümlerin yapısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Müzikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLGÜN İŞCAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Osmanlı-Türk Müziği gazellerinde terennüm kelimeleri ve kullanımlarına ilişkin özgün bir analiz gerçekleştirilmiştir.Çalışmanın Giriş bölümünde, gazelin ve terennümün tanımı, terennümün Türk musıkisi sözlü eserlerindeki önemi, gazellerin yapısı ve bu yapı içinde terennümün yeri ve önemine ilişkin açıklamalar sergilenmiştir. Çalışma yönteminin sergilendiği ikinci bölümün ardından, Analiz I başlıklı üçüncü bölümde her bir gazelin güftesi ve ezgisinin biçimsel yapısı sergilenmiş, form öğelerinin süresi, toplam eser süresine oranı ve terennümleri oluşturan sözcüklere ilişkin ayrıntılı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz II başlıklı dördüncü bölümde ise, eser sayısı olarak çalışmaya daha çok katkı sağlayan belli başlı gazelhânların eserleri üzerinde, kendi içlerinde ve söz konusu gazelhanlar arasında karşılaştırmalı olarak, terennüm kullanım sıklığı, terennümlerin eser içinde kapladığı süre ve belirli taksim ve dizelerden sonra kullanılan terennümlerde başlangıç kelimelerinin sıklığına ilişkin analizler gerçekleştirilmiştir. Bu bölümde, ayrıca, tüm eserler bağlamında terennümler, aynı analizlerin tekrarı ile birlikte, frekansları, süreleri, hece sayıları ve kendilerini oluşturan kelime ve kelime çiftleri bakımından da analiz edilmiştir.50 eşliksiz gazelin analizi sonucunda, Gazelhanlardan Hafız Sami'nin terennüm kullanımı bakımından başı çektiği, tüm eserler genelinde terennümlerin toplam süresinin dizelerin toplam süresinden fazla olduğu, dizelerden sonra terennüm kullanımının taksimlerden sonra kullanımdan daha fazla olduğu, taksimlerden sonra gelen terennümlerin büyük çoğunluğunun ?A..? ile başladığı, dizelerden sonra gelen terennümlerin ise çoğunun ?Yar? kelimesi ile başladığı, taksimlerde en uzun süreye ve hece sayısına sahip terennümlerin ilk taksimden sonra, dizelerde en uzun süreye sahip terennümlerin üçüncü dizeden, en fazla hece sayısına sahip olan terennümlerin ise ikinci ve dördüncü dizeden sonra geldiği, terennümlerin ah, aman, amman, ey, hey, meded, of, yar kelimeleri ile, dil-ey, el-aman, gönül-ey, gül-ey, ya-Rab kelime çiftlerinden oluştuğu sonucuna varılmıştır.Anahtar sözcükler: Gazel, gazelhân, terennüm, terennüm kullanımı, terennüm kelimesi.