Hanehalkı kompozisyonu bağlamında kadınların güçlenmesi: Türkiye'de tek ebeveyn annelerin durumunun analizhi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Nüfus Etütleri Enstitüsü, DEMOGRAFİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NERİMAN BAŞAK ALTAN

Danışman: AYŞE ABBASOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kadınların güçlenmesinde önemli bir rolü bulunan "hane içi dinamiklere" odaklanarak tek ebeveynli ailelerdeki kadının durumunu inceleyen çalışma sayısı azdır. Bu tezin amacı, kadınların güçlenme düzeyini tek ebeveynli hanelere odaklanarak farklı hanehalkı tiplerine göre analiz etmek ve kadınların güçlenmesinin yaş, bölge, kent-kır yerleşim yeri ve refah durumuna göre nasıl değiştiğini anlamaktır. Bu sorunun ardındaki etkenler, feminist bir bakış açısıyla karma yöntem yaklaşımına başvurularak ele alınmıştır. 2018 TNSA verileri kullanılarak, polikorik korelasyon matrisi ile faktör analizi uygulanmış ve kadınların güçlenmesi değişkeni oluşturulmuştur. Daha sonra kadınların güçlenmesi ve açıklayıcı değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için multinomial lojistik regresyon yöntemi kullanılmıştır. Nicel analizin ardından 18 kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve kadınların deneyimleri, baş etme stratejileri, güçlenme algıları ve benlik imajları tartışılmıştır. Tek ebeveynli hanelerde yaşayan kadınların özellikle yoksulluk nedeniyle daha dezavantajlı olduğu, öz kaynaklara sahip yüksek gelir grubundaki kadınların ise -hanehalkı statüsünden bağımsız olarak- boşanma kararı alma ya da tek ebeveyn kadın olmanın getirdiği zorlukların üstesinden gelme konusunda zaten avantajlı bir konumda olduğu şimdiye değin yapılan çalışmalarda ortaya çıkan sonuçlardır. Öte yandan, tez hane halkı türleri arasındaki farklılıklara odaklanarak, beklenen ancak hâlâ süregelen eşitsizliklere vurgu yapan bulguları bir kez daha ortaya koymuştur: Çocuk bakımı ve hane halkı sorumlulukları kadınların güçlenmesinin önünde önemli bir engeldir. Bu nedenle, çalışma tek ebeveyn kadınların, iç ve dış kaynakların da desteğiyle tek ebeveynli olmanın zorlu yönleriyle başa çıkmak için özerklik ve başa çıkma mekanizmaları geliştirdiğini ve güçlenme düzeylerinin görece daha yüksek olduğunu savunmaktadır. Bu mekanizmaların anlaşılması ve desteklenmesiyle, tek ebeveyn kadınların güçlenmeleri daha geniş ölçekte teşvik edilebilir.