ORAK HÜCRE HASTALIĞINDA LİPİT METABOLİZMASINDAKİ DEĞİŞİMLERİN ARAŞTIRILMASI VE HASTALIK PATOGENEZİYLE İLİŞKİLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AHMET YALÇINKAYA
Danışman: Yeşim Er Öztaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orak hücre hastalığı (OHH), şiddetli anemiye neden olan ve lipid anormallikleri, oksidatif stres ve kronik inflamasyon ile karakterize bir hemoglobinopatidir. Beta globin genindeki tek bir nokta mutasyonundan kaynaklanır. Hastalığın biyokimyasal patofizyolojisi yarım asır önce açığa kavuşturulmuş olsa da, yukarıda listelenen temel değişikliklerin hastalarda görülen çeşitli özellikler üzerindeki etkisini çevreleyen birçok soru vardır. Orak hücre hastalığı olan pediyatrik hastalarda lipit profili / metabolizması, oksidatif stres ve kronik inflamasyon ile ilişkili parametreleri ölçmek suretiyle bu belirteçler arasındaki ilişkileri belirlemeyi ve çeşitli biyoaktif lipitlerin (sfingozin 1-fosfat, oksisteroller ve seramidler) hastalığın karakteristikleriyle ilişkili olup olmadığını değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamızın sonuçları anemi ilişkili parametreler, oksidatif stres, inflamasyon ve lipit profili arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Lipid metabolizmasındaki değişikliklerin yanı sıra oksidatif stres ve inflamasyonun bazı belirteçleri ayrıntılı olarak değerlendirdiğimizde, dolaşımdaki olumsuz etkilerin HDL partikülünün işlevini ve yapısını olumsuz şekilde etkilediğini gösteren önemli sonuçlar elde ettik. Ayrıca, oksisterol ve seramid düzeylerinin özellikle hemoliz parametreleri ve hastaların kolesterol düzeyleri üzerinde etkili olduğunu tespit ettik. Özellikle lipit metabolizması ve diğer parametreler arasındaki ilişkileri gösteren sonuçların değerlendirilmesi sonucu, OHH patofizyolojisinin lipit metabolizması değişiklikleri ve biyoaktif lipitlerin etkileriyle belirgin ve anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu tespit edildi.