Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının yenilikçi düşünme bağlamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF KADİR DEMİRKAZAN
Danışman: Sinan Erten
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşadığımız çağda hâkim olan anlayış bireylerden beklenen beceri ve tutumları değiştirmekte ve şekillendirmektedir. Yapılan güncellemeler sayesinde eğitim sistemi, nitelikli insan gücünün temini noktasında bu değişim sürecine dâhil olur. Eğitimin değişen hedeflerine uygun olarak öğretim programlarının yenilenmesi ders kitaplarının güncellenmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Çağımızın bireylerden beklediği 21. yüzyıl becerilerinden biri olan yenilikçi düşünme, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 yılında yapılan değişiklikle Türk eğitim sisteminde yerini almıştır. Bu araştırmanın amacı 2018 yılında değişen Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına göre güncellenen ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının alana özgü becerilerden yenilikçi düşünme becerisi bağlamında değerlendirilmesidir. Araştırmada 2020 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Kırıkkale ilinde ortaokullara dağıtılan Fen Bilimleri 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitapları incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Alan uzmanlarının görüşleri ile son hali verilen dokuz anahtar kavram (buluş, düşünme, fikir üretme, hayal etme, keşif, özgün, tartışma ve tasarım) belirlenmiştir. Seçilen ders kitaplarında anahtar kavramlar taranıp, öğrenme alanlarına göre frekansları hesaplanmıştır. Ayrıca Öğretim Programı ünite açıklamalarında yenilikçi düşünme becerisi kazandırmayı amaçlayan 5, 7 ve 8. sınıf düzeyinde dört ünite ve bu ünitelerin etkinlikleri belirlenmiştir. Bu etkinliklerin yenilikçi düşünme alt boyutlarına (yaratıcılık, girişimcilik, problem çözme ve merak) göre yeterlikleri incelenmiştir. Sonuç olarak; yenilikçi düşünme becerileri ortaokul düzeyinde Fen Bilimleri ders kitapları içeriklerinde, anahtar kavram bağlamında yeterli düzeyde temsil edilmektedir. Yenilikçi düşünme becerileri alt boyutları bağlamında öğretim programında belirtilen ünite ve etkinliklerden; 5. sınıf 3. ünite etkinliklerinin yetersiz, 7 sınıf 5 ünite etkinlikleri yetersiz, 7. ünite etkinliklerinin yeterli, 8. sınıf 5. ünite etkinliklerin yeterli olduğu saptanmıştır.