Şişman kadınlarda farklı protein içerikli diyetlerin beslenme durumu ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİL KARAHAN YILMAZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYLİN AYAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı şişman kadınların genel beslenme alışkanlıklarının, beslenme ve fiziksel aktivite durumlarının belirlenip; uygulanan farklı protein içerikli diyetlerin beslenme durumu, inflamatuar belirteçler, bazı biyokimyasal parametreler ve antropometrik ölçümler ile vücut bileşimi üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir. Bu araştırma; Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrin veya Dahiliye Polikliniği'ne başvuran, yaşları 20-45 arasında değişen gönüllü 60 şişman kadın birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına alınan bireylerin tanımlayıcı bilgileri, 3 günlük besin tüketimleri ve besin tüketimi ile aynı günlerdeki fiziksel aktivite durumları ile antropometrik ölçümleri ve biyoelektrik impedans analizleri (BİA) değerlendirilmiştir. Bireylere yapılan rutin kontroller (açlık kan şekeri, açlık insülin, HOMA-IR, lipit profili,vb. ile sistolik ve diastolik kan basıncı) ve araştırma kapsamında değerlendirilecek olan bazı biyokimyasal parametreler (hs-CRP, 25(OH)D, TNF-α, IL-6, fibrinojen ve homosistein) analiz edilmiştir. Bireylerin yarısına (vaka grubu) yüksek proteinli diyet (%25 protein, %30 yağ, %45 karbonhidrat), diğer yarısına (kontrol grubu) ise kontrol diyeti (%15 protein, %30 yağ, %55 karbonhidrat) verilerek 8 hafta takip edilmiştir. Yüksek proteinli diyet uygulanan grupta kontrol grubuna göre süt, peynir, kırmızı et, beyaz et, yumurta, kurubaklagiller-yağlı tohumların daha fazla (p<0.05); yoğurt, sebze, meyve, ekmek, tahıl ürünleri ve bitkisel sıvı yağların daha az tüketildiği belirlenmiştir (p<0.05). Yüksek proteinli diyet uygulanan grupta kontrol grubuna göre protein, posa, A vitamini, C vitamini, folat, B12 vitamini, kalsiyum, fosfor, demir, çinko, potasyum alımları yüksek bulunmuştur. Yüksek proteinli diyet uygulanan bireylerin vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, vücut yağ yüzdesi ve vücut sıvı kütlesi değerleri farkı kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek (p<0.05), yağsız vücut kütlesi değerleri farkı ise anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p<0.05). Yüksek proteinli diyet uygulanan bireylerde vücut ağırlık kaybı farkı ile BKİ (p<0.05), bel çevresi (p<0.05), vücut yağ %'si (p<0.05), plazma toplam kolesterol (p<0.01), LDL-kolesterol (p<0.05), hs-CRP (p<0.05), TNF-α (p<0.05) ve sistolik kan basıncı (p<0.05); kontrol diyeti uygulanan bireylerde ise vücut ağırlık kaybı farkı ile BKİ (p<0.05), vücut yağ %'si (p<0.05) ve hs-CRP (p<0.05) değerleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda; şişman kadınlarda kısa dönemde yüksek proteinli diyette, normal proteinli diyete göre vücut ağırlığı kaybının daha fazla, yağsız vücut kütlesi kaybının daha az olduğu gözlenmiştir. Yüksek proteinli diyetlerin tokluk, besin alımı ve bazal metabolizma hızı üzerinde etkili olduğu, vücut ağırlığı kaybı sağladığı; ancak vücut ağırlık kaybında tek başına bir sağlık belirleyicisi olmadığı ve diğer sağlık belirteçleriyle (glisemik kontrol, lipit profili, kan basıncı) birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Şişmanlık tedavisinde yeterli ve dengeli bir beslenme programı ile ağırlık kaybının daha güvenilir olacağı düşünülmektedir.