Evli çiftlerde toplumsal cinsiyet eşitliği göstergeleri ile öznel iyi oluş ilişkisinin incelenmesi: Bir dyadic model testi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİKE KARAKOÇ

Danışman: Zeynep Çopur

Özet:

Bu araştırma, Ankara'da yaşayan evli çiftler için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi ve Öznel İyi Oluş Ölçeği hesaplanması ve toplumsal cinsiyet eşitliği göstergeleri ile öznel iyi oluş ilişkisinin incelenmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Bu çalışma, Ankara'da ikamet eden birbirleriyle evli 432 kişi, yani 216 evli çift ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada uygulanan anket formu, konuyla ilgili çalışmalardan, endeks ve ölçek metodolojilerinden yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Anket formu üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, evli çiftlerin demografik özellikleri ve çalışma durumu detayları hakkında bilgileri belirlemeye yöneliktir. İkinci bölüm, evli çiftlerin sağlık durumu bilgilerini içermektedir. Son bölüm ise öznel iyi oluş ölçeğine dair soruları içermektedir. Öznel iyi oluş ölçeği sorularının geçerlilik güvenilirlikleri test edilmiş, doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Veri analizi (n=432) SPSS ve SAS programları ile yapılmış ve %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. Kategorik (nitel) değişkenler için frekans (n) ve yüzde (%), sayısal (nicel) değişkenler için ortalama (ort.), standart sapma (ss), minimum ve maksimum istatistikleri verilmiştir. Çalışmanın birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü hipotezlerinin testi için Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Beşinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, on birinci, on ikinci, on üçüncü, on dördüncü, on beşinci hipotezlerin testi için bağımsız t testi uygulanmış ve grup farklılıkları incelenmiştir. Altıncı ve yedinci hipotezlerin testi için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi yapılmıştır. Toplumsal cinsiyet eşitliği endeksi göstergeleri ve öznel iyi oluş ölçeği verileriyle yapılan analiz sonuçlarına göre, evli çiftler arasında eğitim seviyesi bakımından bir farklılık olmadığı, evli çiftler içinde erkeklerin gelir düzeylerinin kadınlara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu, sportif ve kültürel faaliyetlerde bulunma sıklığının tüm alt boyutların ve öznel iyi oluş puanının üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı etkisi olduğu, çalışmayan bireylerin finansal alt boyutunun, çalışanlardan anlamlı derecede daha düşük olduğu bulunmuştur.