İlkokul 3. sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK BAŞAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ESED YAĞCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, ilk kez 2014-2015 öğretim yılında uygulanmaya başlanan İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nı betimsel olarak değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda yer alan hedeflere ulaşılma düzeyi, öğrencilerin 3. sınıf Fen Bilimleri dersine ilişkin akademik özgüven düzeyleri, 3. sınıf Fen Bilimleri dersinde gerçekleşen öğretim hizmetinin niteliği ve programa ilişkin öğretmen görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada genel tarama modellerinden tekil ve ilişkisel tarama modelleri kullanılmıştır. Araştırmada, Ankara ilinde yer alan ilkokullar "üst düzey, orta düzey ve alt düzey" olmak üzere üç gruba ayrılmış ve her okul grubundan örneklemin belirlenmesinde oranlı küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bu kapsamda 632 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ayrıca daha derinlemesine bilgi toplamak amacıyla maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 36 öğretmenle bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş ve yine maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 3 okuldan birer sınıf seçilerek 15 hafta boyunca ilkokul 3. sınıf Fen Bilimleri dersinde gerçekleşen öğretmen davranışları gözlenmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak, "İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Düzey Belirleme Testi", "İlkokul 3. Sınıf Bilişsel Giriş Davranışları Testi", "Gözlem Formu", "Görüşme Formu" ve "Akademik Benlik Kavramı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, bu veri toplama araçlarından elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir. Bilişsel giriş davranışları testinden elde edilen bulgulara göre, İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'na ilişkin belirlenen ön koşul davranışlara ulaşılma düzeyi açısından, üst grup ve orta grup arasında üst grup lehine, üst ve alt grup arasında üst grup lehine, orta grup ve alt grup arasında orta grup lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Üst gruptaki öğrencilerin ön koşul olarak belirlenen 13 davranışın tamamına 0.75 ve üzerinde sahip olduğu; orta gruptaki öğrencilerin 13 davranışın sadece 5'ine 0.75 ve üzerinde sahip olduğu; alt gruptaki öğrencilerin ise 13 davranışın hiçbirine 0.75 ve üzerinde sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Düzey belirleme testinden elde edilen bulgulara göre, İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda yer alan hedeflere ulaşılma düzeyi açısından, üst grup ve orta grup arasında üst grup lehine, üst ve alt grup arasında üst grup lehine, orta grup ve alt grup arasında orta grup lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Üst gruptaki öğrencilerin programda yer alan 28 hedefin tamamına 0.75 ve üzerinde ulaştığı; orta gruptaki öğrencilerin 28 hedefin 15'ine (%53.6) 0.75 ve üzerinde ulaştığı; alt gruptaki öğrencilerin ise 28 hedefin 10'una (%35.7) 0.75 ve üzerinde ulaştıkları tespit edilmiştir. Akademik benlik kavramı ölçeğinden elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin 3. sınıf Fen Bilimleri dersine ilişkin akademik özgüven düzeyleri açısından, üst grup ve orta grup arasında üst grup lehine, üst ve alt grup arasında üst grup lehine, orta grup ve alt grup arasında orta grup lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Gözlem formundan elde edilen bulgulara göre, ilkokul 3. sınıf Fen Bilimleri dersinde gerçekleşen öğretim hizmetinin niteliği açısından, üst grup ve orta grup arasında üst grup lehine, üst ve alt grup arasında üst grup lehine, orta grup ve alt grup arasında orta grup lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Görüşme formundan elde edilen bulgulara göre, her üç okul grubunda da öğretmenlerin programa yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin Fen Bilimleri dersinin 3. sınıf düzeyinde verilmesini de olumlu karşıladıkları belirlenmiştir. Öğretmenler, programda öğretme-öğrenme sürecine yönelik etkinlik örneklerinin yer almamasını, öğrenci çalışma kitabının olmamasını ve özellikle orta ve alt grupta görev yapan öğretmenler, okullardaki araç-gereç eksikliğini ise programın eksik yönleri olarak görmektedir. Anahtar sözcükler: Program değerlendirme, Fen Bilimleri dersi, Fen eğitimi,İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı